17 września 1939 r. Armia Czerwona na rozkaz J. Stalina przekroczyła granicę Polski. Napaść ZSRS na Polskę była realizacją planu nakreślonego w tajnym protokole paktu Ribbentrop – Mołotow, który według oficjalnych informacji był umową o nieagresji pomiędzy III Rzeszą Niemiecką i Związkiem Socjalistycznych Republik Sowieckich.

Tajny protokół podpisany w dniu 23.08. 1939 r. skazywał Polskę na IV rozbiór. Zgodnie z postanowieniami paktu ziemie Rzeczypospolitej miały zostać podzielone wzdłuż linii rzek Narwi, Wisły i Sanu, a Polska miała znaleźć się pod okupacją dwóch agresorów

Na Polskę uderzyło od wschodu ponad 600 tys. żołnierzy, ok. 4700 czołgów i 3200 samolotów – dwa razy więcej niż miały Niemcy atakując na początku września.

Ocenia się, że po dokonaniu przez ZSRS napaści na Polskę aresztowano ponad 200 tys. Polaków. Kulminacją represji sowieckich przeciwko obywatelom II RP była zbrodnia katyńska. Szacuje się, że ponad 22 tys. oficerów i policjantów – przedstawicieli polskiej elity – zostało zamordowanych w katyńskim lesie. Polska w 1938 roku – według rocznika statystycznego – miała 50 tys. osób z wyższym wykształceniem. Połowę z nich zamordowali Sowieci. Druga połowę Niemcy. Polska po II Wojnie Światowej pozostała praktycznie bez elit.

.

W Jaśle uroczystości rozpoczęły się w dniu 16 września Mszą Świętą w Sanktuarium Św. Antoniego Ojców Franciszkanów w intencji Ojczyzny, ofiar faszyzmu i stalinizmu. Mszy św.  przewodniczył i homilię wygłosił o. Artur Zajchowski.

W uroczystości uczestniczyli Parlamentarzyści, przedstawiciele Władz Samorządowych, Dyrektorzy Jednostek Oświatowych, Przedstawiciele Policji, Wojska i Straży Miejskiej, poczty sztandarowe reprezentujące szkoły oraz pozostali licznie zgromadzeni goście.

Po Mszy Świętej złożono kwiaty pod tablicą upamiętniającą ks. płk. Stanisława Matznera, kapelana Wojska Polskiego, absolwenta jasielskiego Gimnazjum, zamordowanego przez sowieckich oprawców w 1940 r.

Następnie uczestnicy uroczystości przemaszerowali ulicami Jasła do Zespołu Szkół Technicznych im. Bohaterów Września, gdzie po odśpiewaniu Hymnu Państwowego i Apelu Pamięci złożono kwiaty pod Dębem Pamięci majora Antoniego Mulińskiego, urodzonego w Kołaczycach i zamordowanego przez NKWD w Charkowie.

Dalsza część uroczystości miała miejsce w Zespole Szkół Technicznych w Jaśle, gdzie po okolicznościowym przemówieniu Starosty Jasielskiego Adama Pawlusia odbyła się część artystyczna w wykonaniu młodzieży z ZST w Jaśle.

Organizatorami wydarzenia byli: Starosta Jasielski oraz dyrektor Zespołu Szkół Technicznych im. Bohaterów Września w Jaśle.

Więcej o uroczystości na stronach:

Następnego dnia, w sobotę, 17 września, odbyły się uroczystości związane z obchodami 83.rocznicy napaści Związku Sowieckiego na Polskę i Światowego Dnia Sybiraka, których organizatorami byli Miasto Jasło oraz Związek Sybiraków.

Po mszy świętej, która odbyła się w kościele oo. Franciszkanów i złożeniu kwiatów pod tablicami upamiętniającymi jaślan poległych w czasie II wojny światowej, uczestnicy udali się pod pomnik Golgoty Wschodu. Tam odbył się Apel Pamięci, odegrano Hymn Państwowy.

Wartę honorową pod pomnikiem zaciągnęli harcerze z Komendy Hufca ZHP im. Rodziny Madejewskich.

Uroczystość uświetniła obecność pocztów sztandarowych oraz Miejskiej Orkiestry Dętej.

Okolicznościowe przemówienie przy pomniku wygłosił burmistrz Jasła Ryszard Pabian.

.

- Wspominamy polskich jeńców. Ponad czternaście tysięcy z nich zginęło w Katyniu, Charkowie, Miednoje, Twerze, Kijowie i Mińsku. Do dzisiaj ustalono nazwiska około stu oficerów powiązanych z regionem jasielskim. Przypomnijmy tylko kilka osób: mjr. Andrzej Mikę, kpt. Włodzimierz Krementowskiego, mjr. Zygmunt Fischera, mjr. Ludwika Mendysa, por. Kazimierza Krupę. Wedle szacunków historyków, blisko sto tysięcy żołnierzy i oficerów polskich zabranych w niewolę przez Armię Czerwoną nie przeżyło.

Przywołujemy także inne ofiary sowieckie, szczególnie te osoby, które związane były z naszym miastem: Adama Loreta – pierwszego naczelnego dyrektora lasów państwowych, zamordowanego w listopadzie 1939 r. w okolicach Wołożyna czy ks. Jana Wolskiego – proboszcza w Chyrowie, zakłutego bagnetami przez radzieckich żołnierzy w czerwcu 1941 r. – powiedział Burmistrz.

.

Na zakończenie okolicznościową prelekcję wygłosił Przemysław Misiołek z Muzeum Regionalnego im. dr. Stanisława Kadyiego.

Uroczystości towarzyszyła wystawa „Sybiracy-Zesłańcy-Deportowani”, która znajduje się na Placu Inwalidów Wojennych.

Więcej o uroczystości na stronach:

 J.M.

Foto: J.Nowak