31 sierpnia 1980 r. podpisane zostały porozumienia sierpniowe między opozycją demokratyczną a rządem komunistycznym Porozumienie stało się zaczątkiem dziesięciomilionowego ruchu mającego przyczynić się do upadku komunizmu w Europie. W sierpniu 1980 r. według oficjalnych danych strajkowało ok. 700 zakładów pracy (700 tys. osób). Liczbę działaczy „Solidarności” w latach 1980–1981 szacuje się na 9–10 mln.

Powstanie niezależnego związku zawodowego, a w istocie wielkiego ruchu społecznego, wyzwoliło w Polakach nie notowaną wcześniej pod rządami komunistów ogromną aktywność w wymiarze politycznym i społecznym. Dotychczas niespotykana była sytuacja, w której władze jakiegokolwiek związku, stowarzyszenia czy organizacji wybierane były w sposób demokratyczny i wolny. Udział setek osób w związkowych zebraniach wyborczych w zakładzie i angażowanie się w pełnienie odpowiedzialnych funkcji z wyboru, stanowiły zupełnie nową rzeczywistość.

Od pierwszych dni września 1980 r. „Solidarność” stała się nie tylko związkiem zawodowym, ale i ruchem społecznym ogarniającym wszystkie sfery życia społecznego i politycznego.

Okazała się niespotykaną w bloku wschodnim zinstytucjonalizowaną formą opozycji wobec komunizmu. Na wolnościowej fali powstały niezależne organizacje rolnicze i studenckie: NSZZ Rolników Indywidualnych i Niezależne Zrzeszenie Studentów.

Dla upamiętnienia tych ważnych dla narodu wydarzeń obchodzimy Dzień Solidarności i Wolności.

W 46 rocznicę powstania „Solidarności” w godzinach przedpołudniowych wspominaliśmy zmarłych działaczy „Solidarności” zapalając znicze i modląc się przy grobie Kazimierza Dubasa na cmentarzu w Brzostku, oraz przy grobach ks. Stanisława Kołtaka, Stanisława Galona i Leszka Twaroga na nowym cmentarzu w Jaśle.

Wieczorem uczestniczyliśmy w uroczystej Mszy Świętej odprawionej w kościele pw. św. Stanisława Biskupa Męczennika w intencji Ojczyzny oraz śp. ks. Stanisława Kołtaka i śp. ks. dr. Stanisława Marczaka – jasielskich kapelanów „Solidarności”.

W uroczystościach uczestniczyli parlamentarzyści, samorządowcy, działacze „Solidarności”, przedstawiciele lokalnych środowisk, poczty sztandarowe jasielskiej Solidarności i szkół ponadpodstawowych, a przede wszystkim mieszkańcy Jasła i powiatu jasielskiego. Ich obecność była wyrazem pamięci o ludziach i wydarzeniach, które na trwałe wpisały się w historię Polski.

Wśród uczestników nie zabrakło również młodzieży – członków Jednostki Strzeleckiej Liceum Ogólnokształcącego w Kołaczycach. Ich obecność miała szczególną wymowę. To właśnie kolejne pokolenia przejmują odpowiedzialność za zachowanie pamięci o tych, którzy mieli odwagę upominać się o wolność i godność człowieka, a także za pielęgnowanie wartości, które legły u podstaw wielkiego ruchu „Solidarności”.

Po zakończeniu Mszy Świętej uczestnicy uroczystości zgromadzili się na placu przed kościołem, przy tablicy upamiętniającej bł. ks. Jerzego Popiełuszkę. Delegacje władz samorządowych, instytucji i organizacji Powiatu Jasielskiego złożyły kwiaty i zapaliły znicze, oddając hołd osobom, które swoją odwagą, poświęceniem i niezłomnością zapisały się w historii walki o wolną i suwerenną Ojczyznę.

Krótkie przemówienie okolicznościowe wygłosił Starosta Jasielski Tadeusz Gorgosz, oraz przewodniczący Zarządu Regionu Podkarpacie NSZZ Solidarność Krzysztof Fal.

Na zakończenie uroczystości zgromadzeni wspólnie odśpiewali pieśń „Ojczyzno ma”, oddając w ten sposób hołd wszystkim, którzy swoją postawą i ofiarą przyczynili się do walki o wolność i niepodległość Ojczyzny.

Do uczestników uroczystości przysłała list Wojewoda Podkarpacka Teresa Kubas-Hul.

Więcej o uroczystości:

Foto: J.Nowak

Ostatni dzień sierpnia obchodzony jest w naszym kraju jako Dzień Solidarności i Wolności. Lokalne uroczystości w celu upamiętnienia 45. rocznicy powstania Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego „Solidarność” obchodziliśmy w tym roku – 30 sierpnia w Krośnie, a 31 sierpnia w Jaśle.

30 sierpnia b.r. w godzinach przedpołudniowych wspominaliśmy zmarłych działaczy „Solidarności” modląc się przy grobie Kazimierza Dubasa na cmentarzu w Brzostku, oraz przy grobach ks. Stanisława Kołtaka i Stanisława Galona na nowym cmentarzu w Jaśle.

Przy Krzyżu na nowym cmentarzu w Jaśle, w modlitwie Anioł Pański, poleciliśmy Bogu dusze wszystkich zmarłych członków „Solidarności”.

Od godz. 16:00 uczestniczyliśmy w Krośnie w obchodach zorganizowanych przez Zarząd Regionu Podkarpacie NSZZ „Solidarność”.

W pierwszej części wysłuchaliśmy wykładu dr Artura Brożyniaka  z IPN Oddział w Rzeszowie na temat „Początki NSZZ Solidarność w Regionie Podkarpacie”, oraz wspomnień Marii Szałankiewicz Skoczyńskiej i Ireny Wawrzkowicz „Moja droga w Solidarności”.

W drugiej części uczestniczyliśmy we Mszy św. sprawowanej w Bazylice Kolegiackiej (Fara) w intencji Ojczyzny i członków NSZZ Solidarność.

Uroczystości zakończyły się złożeniem kwiatów pod tablicą Bohaterom Sierpnia 1980 umieszczonej na murze pamięci przy Kościele i spotkaniem uczestników uroczystości na plebanii kościoła farnego.

W niedzielę, 31 sierpnia br. w Kościele Parafialnym pw. Świętego Stanisława Biskupa i Męczennika została odprawiona uroczysta msza święta, której przewodniczył ks. prof. dr hab. Piotr Steczkowski – Wikariusz Generalny Kurii Rzeszowskiej, w obecności ks. prałata Tadeusza Gąsiorowskiego – Dziekana Dekanatu Jasło – Wschód oraz kapłanów z jasielskich parafii. Słowo Boże wygłosił do zgromadzonych ks. dr Marian Putyra – emerytowany proboszcz Parafii Dobrego Pasterza w Jaśle, oraz dyrektor Caritas Diecezji Rzeszowskiej Okręg Jasło.

We Mszy św. uczestniczyły poczty sztandarowe jasielskiej Solidarności i szkół licealnych, oraz młodzież Związku Strzeleckiego „Strzelec” Józefa Piłsudskiego przy Liceum Ogólnokształcącym im. Marii Skłodowskiej – Curie w Kołaczycach, samorządowcy i parlamentarzyści, oraz zaproszone rodziny ks. Kołtaka i ks. Marczaka. W trakcie Mszy śpiewy wykonał chór „AVE” z parafii Matki Bożej Częstochowskiej w Jaśle.

Przed rozpoczęciem eucharystii został odczytany list okolicznościowy jaki do organizatorów oraz wszystkich uczestników skierował Biskup Rzeszowski Senior ks. Kazimierz Górny. Na wstępie podziękował w nim wszystkim osobom, które przygotowały epitafium ku czci śp. ks. prałata dr Stanisława Marczaka – wieloletniego katechety w I Liceum Ogólnokształcącym im. kr. Stanisława Leszczyńskiego w Jaśle, kapelana lokalnych struktur „Solidarności”.

» Ks. prof. Stanisław Marczak zapisał się w sercach i pamięci mieszkańców Jasła jako człowiek i kapłan niezwykle szlachetny i gorliwy. W parafii cieszył się wielkim autorytetem zarówno wśród dorosłych, jak i u ludzi młodych, którym służył jako katecheta. Działał także w duszpasterstwie młodzieżowym, w klubie inteligencji katolickiej w utworzonej Diecezji Rzeszowskiej. Był wykładowcą teologii moralnej w Wyższym Seminarium Duchownym, a w uczelniach rzeszowskich wykładowcą etyki. Ksiądz Stanisław w pamięci wielu pozostał jako obrońca godności człowieka. Odważnie walczył o prawa ludzi wierzących i narodu. Współpracował ze Związkiem „Solidarność” za co był szykanowany i prześladowany, zwłaszcza przez miejscowych komunistów. W czasie Stanu Wojennego celebrował msze święte za Ojczyznę. Z odwagą stawał w obronie ludzi broniących Ojczyzny i praw człowieka. Niech przykład ks. prałata Stanisława Marczaka zachęca nas do miłości i troski o naszą umiłowaną Ojczyznę, Polskę oraz do takiej postawy jaką on sam prezentował. « – napisał ks. bp Kazimierz Górny.

W kazaniu ks. dr Marian Putyra odwołał się do znaczeniu ruchu „Solidarności” oraz jego chrześcijańskich korzeni, a także do własnych wspomnień z tamtego okresu. Podkreślił również rolę Kościoła, a przede wszystkim lokalnych duchownych we wspieraniu Związku.

W ramach tegorocznych obchodów, podczas nabożeństwa, została odsłonięta i poświęcona tablica upamiętniająca postać zmarłego w ubiegłym roku, związanego z naszym miastem, legendarnego kapelana „Solidarności” – ks. dr Stanisława Marczaka, który mimo szykan ze strony SB, brutalnych przesłuchań, inwigilacji a nawet gróźb zrzucenia z dziesiątego piętra, pozostał nieugięty w swoich niepodległościowych przekonaniach. Tablica została umieszczona wewnątrz „małego Kościółka”, po prawej stronie patrząc od strony głównego wejścia do świątyni. Jej poświęcenia dokonał ks. prof. dr hab. Piotr Steczkowski.

Po nabożeństwie, uczestnicy obchodów w otoczeniu pocztów sztandarowych oraz reprezentacji Jednostki Strzeleckiej z Liceum Ogólnokształcącego w Kołaczycach, zebrali się na placu przed kościołem, pod tablicą upamiętniającą bł. ks. Jerzego Popiełuszkę, gdzie złożyli kwiaty i znicze, będące symbolem pamięci za tych, którzy walczyli o wolność Ojczyzny.

Podczas uroczystości głos zabrał Tadeusz Majchrowicz – Członek prezydium Komisji Krajowej „NSZZ Solidarność”, który przybliżył zgromadzonym postać ks. dr Stanisława Marczaka oraz innych odważnych kapłanów. W swoim wystąpieniu powiedział:

Dlaczego ks. dr Stanisław Marczak był – można by powiedzieć –antykomunistą? On używał jednego prostego słowa: nie znosiłem i nie znoszę kłamstwa .A przypomnę, żyliśmy wówczas w ustroju, który kłamstwem się głównie kierował. To było wielkie słowo, które usłyszałem od ks. dr Marczaka, że właśnie dlatego m.in. głosił prawdę narażając własne życie. Trzeba powiedzieć jasno proszę państwa, że ks. dr Stanisław Marczak, ks. Stanisław Kołtak, o. Bogusław Piechuta Kapucyn z Krosna i ks. Prałat Adam Soduł, to było czterech najbardziej znienawidzonych przez UB kapłanów. Gdyby się inaczej potoczyły dla władzy te losy związane ze śmiercią ks. Jerzego, gdyby ta śmierć nie została ujawniona, to nasi kapłani mogli być następnymi….

Starosta Jasielski Adam Pawluś w swoim przemówieniu zwrócił uwagę na wiele niewyjaśnionych do dzisiaj kart naszej historii – historii zaciemnionej przez władze komunistyczne. Podkreślił, iż obowiązkiem każdego z nas jest ich rozwikłanie i wyjaśnienie, tak aby przyszłość Polski była budowana na prawdzie. Przykładem takiego stanu rzeczy bez wątpienia jest postać aresztowanego, prześladowanego, więzionego i torturowanego przez władze komunistyczne PRL kapelana NOW i AK – księdza Floriana Zająca.

Nawiązując do własnych wspomnień Adam Pawluś podzielił się ze zgromadzonymi swoimi doświadczeniami z czasów działalności w „Solidarności”. Przybliżył również historię powstania tablicy bł. ks. Jerzego Popiełuszki, której wykonanie w warunkach konspiracyjnych nie było łatwe i wymagało sporej odwagi.

– Ks. Stanisław Kołtak prosił mnie, żeby takie uroczystości odbywały się tu, w „małym kościółku”. To jest jego wola, którą dzisiaj, po raz kolejny wypełniliśmy. – przypomniał Starosta. Swoje przemówienie zakończył apelem:

- Obchodząc kolejną rocznicę Dnia Wolności i Solidarności pamiętajmy o wysiłkach milionów Polaków, także duchownych, którzy walczyli przede wszystkim o wolną Polskę. Pamiętajmy o tych, którzy więzieni i internowani nie wyrzekli się swoich ideałów, lecz z podniesioną głową znosili wszelkie upokorzenia. Pamiętajmy o nich i tę pamięć przekazujmy kolejnym pokoleniom. Niech stanie się ona fundamentem, na którym będziemy budować współczesność i przyszłość, ku chwale Ojczyzny!

Uroczyste obchody zakończyło wspólne odśpiewanie pieśni „Ojczyzno ma”.

Więcej o uroczystości:

Powiat Jasielski upamiętnił 45. rocznicę podpisania Porozumień Sierpniowych

„Solidarność” świętowała 45. urodziny

Obchody 45. rocznicy powstania „Solidarności”

Foto: Paweł Pietrusza

Uroczystość w Krośnie

Uroczystość w Jaśle

Foto: J.Nowak