13.05.2025 r. nawiązując do 44 rocznicy zamachu na życie Jana Pawła II na Placu Św. Piotra w Watykanie i 105 rocznicy urodzin Jana Pawła II, nasze Stowarzyszenie zorganizowało pielgrzymkę do Sanktuarium Matki Bożej Miłosierdzia w Starej Wsi, Kościoła Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Haczowie i Kościoła Matki Bożej Królowej Polski i św. Michała Archanioła w Miejscu Piastowym. W drodze powrotnej odwiedziliśmy też Krzyż papieski i pomnik Jana Pawła II w Krośnie.

13.05.2025 r. nawiązując do 44 rocznicy zamachu na życie Jana Pawła II na Placu Św. Piotra w Watykanie i 105 rocznicy urodzin Jana Pawła II, nasze Stowarzyszenie zorganizowało pielgrzymkę do Sanktuarium Matki Bożej Miłosierdzia w Starej Wsi, Kościoła Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Haczowie i Kościoła Matki Bożej Królowej Polski i św. Michała Archanioła w Miejscu Piastowym. W drodze powrotnej odwiedziliśmy też Krzyż papieski i pomnik Jana Pawła II w Krośnie.

Trud organizacji pielgrzymki podjął kol. Jerzy Nowak.

Modlitwy i śpiew w czasie podróży prowadzili Józef Wójtowicz i Wojciech Jankowski.

Na wycieczkę zaprosiliśmy Mikołaja Okarmę i Nataniela Gomółkę – uczniów Zespołu Szkół Technicznych w Jaśle, którzy są laureatami konkursu na esej „Stan wojenny w regionie”.

Gratulujemy uczniom i ich nauczycielowi mgr Patrykowi Pankiewicz.

Po przyjeździe do Starej Wsi, na placu przed Bazyliką spotkaliśmy się z organizatorem grupy działaczy podziemnej „S” w Autosanie w Sanoku i Zasławiu – Henrykiem Kozikiem, który opowiedział o swojej działalności w strukturach Solidarności w Zasławiu gdzie wówczas pracował, i próbach wprowadzenia do NSZZ Solidarność agentów SB.

Kozik Henryk

Henryk Kozik, ur. 19 II 1948 w Starachowicach. Ukończył Technikum Mechaniczno-Elektryczne w Rzeszowie (1976).

1972-1992 pracownik Sanockiej Fabryki Autobusów Autosan filii w Zasławiu.

Od IX 1980 w „S”, przewodniczący Komisji Wydziałowej na Wydz. Służby Utrzymania Ruchu w Autosanie; w VI 1981 delegat na I WZD Regionu Podkarpacie; członek Regionalnej Komisji Rewizyjnej.

Po 13 XII 1981 organizator grupy działaczy podziemnej „S” w Autosanie w Sanoku i Zasławiu, kolporter wydawnictw podziemnych, organizator akcji plakatowych, malowania napisów na murach, wywieszania transparentów; 13 V 1982 zatrzymany, przetrzymywany w KW MO w Krośnie, 15 V 1982 internowany w Ośr. Odosobnienia w Załężu k. Rzeszowa, zwolniony 10 VII 1982. Organizator spotkań działaczy podziemia i łączności ze strukturami w Warszawie (odbiór prasy od Krystyny Żarskiej i Janusza Dzikowskiego), Solidarności Walczącej i RKS Dolny Śląsk we Wrocławiu (m.in. z Antonim Lenkiewiczem i Leszkiem Wierzejskim); wielokrotnie zatrzymywany na 48 godz. i przesłuchiwany. Współpracownik Duszpasterstwa Ludzi Pracy przy parafii Podwyższenia Krzyża Św. w Krośnie. 31 VIII 1988 sygnatariusz oświadczenia o ujawnieniu działalności „S” w woj. krośnieńskim; uczestnik reaktywowania w 1988 struktur „S” w Autosanie, organizator i przewodniczący Komitetu Założycielskiego.

1989-1990 przewodniczący KZ; w 1989 wiceprzewodniczący Wojewódzkiego KO w Krośnie. 1989-1990 wiceprzewodniczący TZR Podkarpacie w Krośnie, 1990-2004 delegat na kolejne WZD Regionu Podkarpacie; w 1992 przewodniczący ZR, 1990-1991 delegat na kolejne KZD, członek KK; 1992-2004 przewodniczący KZ w Domu Pomocy Społecznej w Brzozowie. Od 2004 na świadczeniach przedemerytalnych. 1998-2001 w RS AWS, od 2004 w PiS, pełnomocnik powiatowy, od 2006 członek Rady Politycznej. 1998-2001 i od 2006 członek Rady Społecznej Szpitala Specjalistycznego w Brzozowie, 1998-2001 członek Rady Zatrudnienia w Powiatowym Biurze Pracy tamże. W 1999 twórca obelisku ku czci ks. Jerzego Popiełuszki w Brzozowie. Od 2000 ławnik Sądu Okręgowego w Krośnie. Od 2005 członek Grupy Ujawnić Prawdę przy ZR w Rzeszowie. Od 2006 przewodniczący Rady Powiatu Brzozowskiego.

Odznaczony Złotym Krzyżem Zasługi (2001) i Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (2009), Krzyżem Wolności i Solidarności (2016), medalem Pro Patria (2016).

7 V 1982 – 9 III 1984 rozpracowywany przez Wydz. V KW MO/WUSW w Krośnie w ramach SOR krypt. Powielacz; 11 X 1988 – 5 IX 1989 przez p. V RUSW w Sanoku w ramach SOR krypt. Inicjatywa; 12 VI 1989 – 5 I 1990 przez Wydz. III/OKKP WUSW w Krośnie w ramach SO krypt. Kolektyw.

 (IPN – Encyklopedia Solidarności)

Następnie z przewodnikiem – P. Marią Kondol zwiedziliśmy Bazylikę uznaną za perłę architektury barokowej na Podkarpaciu, Skarbiec i Muzeum Towarzystwa Jezusowego Prowincji Polski Południowej.

Pierwsi Paulini przybyli do Brzozowa w 1728 roku i przejęli kościół pod wezwaniem Zaśnięcia Matki Boskiej w Starej Wsi. Początkowo mieli oni rezydencję, a od 1731 roku konwent. W roku 1766 otworzyli w Starej Wsi swój nowicjat.

Obecny kościół starowiejski, trzeci z kolei, jest dziełem z epoki saskiej. Konsekracja kościoła nastąpiła w 1760 roku za panowania Augusta III Sasa.

Od 1852 roku do dziś kościół parafialny w Starej Wsi jest obsługiwany przez jezuitów.

Pierwsze zapisane w niej fakty dotyczące obrazu są bardzo smutne, bo w 1644 roku dwaj odstępcy z zakonu karmelitańskiego odarli obraz Panny Najświętszej, zabierając koronę srebrno-złocistą i srebrną świecę. Na początku drugiej połowy XVII w. kozacy zrabowali srebrne wota zawieszone przed ikoną Matki Bożej. Książka zawierająca opisy cudów również została wtedy spalona.

W 1675 roku nałożono na obraz zachowaną do dzisiaj sukienkę ze złotymi kwiatami, jak opisują ją najstarsze pewne źródła.

W 1728 r. wykonano kopię obrazu Matki Boskiej, która obecnie znajduje się w Skarbcu w Starej Wsi.

Koronacja obrazu Matki Boskiej Starowiejskiej 8 września 1877 roku, była zorganizowana przez o. Henryka Jackowskiego SJ. Obraz ten był 30 z kolei wizerunkiem NMP koronowanym w Polsce, a zarazem pierwszym koronowanym w XIX wieku.

Papież Pius XI dnia 7 VIII 1927 roku nadał kościołowi pod wezwaniem Wniebowzięcia NMP w Starej Wsi tytuł bazyliki mniejszej.

Tragicznym wydarzeniem w dziejach kultu Matki Boskiej w Starej Wsi było spalenie cudownego obrazu Zaśnięcia i Wniebowzięcia NMP. Wydarzenia te miały miejsce nad ranem 6 grudnia 1968 roku. Komuniści chcieli zniszczyć kult maryjny oraz zemścić się na jezuitach, którzy nie byli im ulegli. Całość staranie zaplanowano i przeprowadzono używając napalmu.

Zniszczenie obrazu nie przyczyniło się do upadku sanktuarium, lecz przeciwnie, do wzmożenia w nim ruchu pielgrzymkowego. Wydatnie wzrosła liczba pielgrzymek, a obraz odtworzono w postaci kopii.

10 września 1972 roku kopię obrazu Matki Boskiej Starowiejskiej Matki Miłosierdzia (wiernie odtworzoną przez artystkę i konserwatorkę Marię Niedzielską na deskach lipowych techniką temperową w skali 1:1 do nieistniejącego oryginału) powtórnie koronował, za pozwoleniem Stolicy Apostolskiej, ocalonymi złotymi koronami z 1877 roku, kardynał Stefan Wyszyński, prymas Polski, w asyście biskupów przemyskich i biskupa opolskiego.

Zwęglone resztki cudownego obrazu są przechowywane w klasztornym Skarbcu.

Po zwiedzeniu Bazyliki i obiektów muzealnych, grupa pielgrzymkowa uczestniczyła w wspólnej „Drodze Krzyżowej ze  Św. Matką Teresą” biegnącą przy Ogrodach Biblijnych pod przewodnictwem Kazimierza Rozenbeigera i Józefa Wójtowicza. Wprowadzeniem do niej było orędzie Jana Pawła II wygłoszone 7 cerwca 1997r. w Kalwarii Zebrzydowskiej. Każdy uczestnik otrzymał treść tego orędzia i tekst Drogi Krzyżowej.

Następnie indywidualnie zwiedzaliśmy Ogrody Biblijne przy starowiejskiej Bazylice.

Kolejnym punktem programu był Kościół Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny i św. Michała Archanioła w Haczowie.

Przed zwiedzaniem zabytkowego kościoła mieliśmy krótkie spotkanie z Zygmuntem Błażem, który w latach 80-tych był współpracownikiem ks. Kazimierza Kaczora w ośrodku duszpasterskim w Haczowie. Opowiedział on zebranym o działalności duszpasterstwa ludzi pracy i ludziach, którzy współtworzyli z ks. Kaczorem ośrodek duszpasterski.

Błaż Zygmunt

Zygmunt Błaż, ur. 26 V 1950 w Krośnie. Absolwent Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie, Wydział Wiertniczo-Naftowy (1979).

1969-1981 zatrudniony w Instytucie Górnictwa Naftowego i Gazownictwa w Krośnie.

Od IX 1980 w „S”, współorganizator i członek Komitetu Założycielskiego w IGNiG; od X 1980 członek Podkarpackiego Regionalnego Komitetu Założycielskiego; w VI 1981 delegat na WZD (Regionu Krośnieńskiego) Regionu Podkarpacie, wiceprzewodniczący ZR. Od 1980 współpracownik ks. Kazimierza Kaczora w ośrodku duszpasterskim w Haczowie; 1981-1990 współzałożyciel i działacz KIK w Krośnie.

13 XII 1981 internowany w Ośr. Odosobnienia w Uhercach i Nowym Łupkowie, zwolniony 6 VI 1982. W 1982 drukarz „Solidarności Podkarpackiej”; 1982-1989 kolporter wydawnictw podziemnych, organizator siatki kolportażowej w regionie krośnieńskim. W 1982 współtwórca RKW w Krośnie, od 1984 przewodniczący (po emigracji Zygmunta Zawojskiego); współpracownik struktur podziemnych Krakowa, Warszawy i Rzeszowa.

1983-1989 działacz komisji charytatywnej pomagającej represjonowanym (m.in. apteka leków zagranicznych w Krośnie); 1986-1994 działacz krakowskiego ugrupowania niepodległościowego Zamek, wchodzącego w skład Niepodległościowego Sojuszu Małopolski (z Januszem Komockim, Andrzejem Berezowskim, Wiesławem Goldmanem, Zbigniewem Czyżewskim, Franciszkiem Bachledą-Księdzulorzem, Jadwigą Kiszczak, Jadwigą Plucińską-Piksą). W 1988 współorganizator reaktywowania struktur „S” w regionie krośnieńskim. Od III 1989 przewodniczący Tymczasowego MKZ w Krośnie, 1989-1990 przewodniczący TZR Podkarpacie.

W IV 1989 współorganizator, następnie przewodniczący Wojewódzkiego KO w Krośnie. 1990-1994 wojewoda krośnieński. Od 1994 na rencie. Od 2002 starosta pow. brzozowskiego.

Odznaczony Złotym Krzyżem Zasługi (Londyn 1990, 2001), Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (2012), Krzyżem Wolności i Solidarności (2012), medalem Pro Patria (2012).

1980-1986 rozpracowywany przez Wydz. III-A/V KW MO/WUSW w Krośnie w ramach KE krypt. Zyga; 1986-1990 przez Wydz. III WUSW w Krośnie w ramach SOR krypt. Sekta.

 (IPN – Encyklopedia Solidarności)

Następnie proboszcz parafii ks. dziekan Adam Zaręba oprowadził nas po zabytkowym kościele i przedstawił jego historię.

Kościół w Haczowie jest największym gotyckim drewnianym kościołem w Europie i jednocześnie jednym z najstarszych kościołów drewnianych konstrukcji zrębowej w Polsce. Został włączony do szlaku architektury drewnianej województwa podkarpackiego.

W 2003 obiekt wpisano na listę światowego dziedzictwa UNESCO.

Kościół w Haczowie wzniesiony został w pierwszej połowie XV w. W 1494 ozdobiony monumentalną polichromią. Uszkodzony znacznie w czasie najazdu Tatarów w 1624. Następnie gruntownie odnowiony i rozbudowany. Powstała wówczas wieża–dzwonnica, wieżyczka na sygnaturkę, dodano soboty, wykonano koliste otwory okienne w nawie, zbudowano ziemny wał obronny. W czasie remontu w latach 1784–1789 powiększono zakrystię, zbudowano nowe soboty, do nawy dobudowano kaplicę Matki Boskiej fundacji Urbańskich, ufundowano nowe wyposażenie świątyni. Około 1864 położono nową polichromię. Po wybudowaniu nowego kościoła (w 1944 r.) stara świątynia stała opuszczona. W latach 1948–1980 administrowana była przez państwo. Od 1980 ponownie w posiadaniu parafii. Wówczas rozpoczęto kompleksowe prace renowacyjne. W 1999 została ukończona konserwacja gotyckich desek stropowych, a w 2000 ukończono aranżację konserwatorską stropu w nawie kościoła według projektu prof. Gadomskiego i dr. Korneckiego. 13 listopada 2000 r. rekonsekrowano świątynię. W latach 2006–2009 wymieniono gonty dachowe.

W kościele znajduje się kopia cudownej figury Matki Boskiej Bolesnej (oryginał w nowym kościele). Według legend ta pochodząca z ok. 1400 r.  gotycka pietà „przyszła wodą” rzeki Wisłok (zapewne w czasie powodzi) i zatrzymała się pod starym drewnianym haczowskim kościołem. Mieszkańcy umieścili figurkę w nowej świątyni, a w zamian za to otrzymali Boską opiekę. Figura została ukoronowana w Krośnie 10 czerwca 1997 przez papieża Jana Pawła II podczas jego pielgrzymki do Polski. Intronizacji do kościoła haczowskiego koronowanej Piety dokonał kard. Józef Glemp 29 czerwca 1997 roku. Tutaj o godz. 15:00 odmówiliśmy Koronkę do Bożego Miłosierdzia.

Po Haczowie udaliśmy się na obiad do Rymanowa, a następnie do Kościoła Matki Bożej Królowej Polski i św. Michała Archanioła w Miejscu Piastowym.

Kościół został zbudowany przy klasztorze Michalitów w latach 1931−1935. Budynek został poświęcony 2 maja 1935 roku przez biskupa Franciszka Bardę, natomiast konsekrowany przez biskupa Ignacego Tokarczuka 29 czerwca 1972 roku. Miejsce odwiedził w czasie jednej z pielgrzymek do ojczyzny w 1997 roku papież Jan Paweł II. 4 czerwca 2007 roku metropolita przemyski arcybiskup Józef Michalik wydał dekret, który podniósł świątynię do rangi Sanktuarium św. Michała Archanioła i bł. Bronisława Markiewicza.

W ołtarzu głównym jest umieszczona figura Matki Bożej Królowej Korony Polskiej, którą zamówił i sprowadził do Miejsca Piastowego ksiądz Bronisław Markiewicz. Po prawej stronie jest umieszczony ołtarz z relikwiami bł. Bronisława z 2005 roku. Nastawa ołtarzowa ukazuje Błogosławionego razem z grupą michalitek, michalitów i wychowanków.

Po prawej stronie znajduje się kaplica Matki Bożej Fatimskieji  Jej cudowna figura ukoronowana przez metropolitę przemyskiego abpa Adama Szala koronami papieskimi 11 czerwca 2017 roku.

Lustrzanym odbiciem maryjnej kaplicy po drugiej stronie kościoła jest kaplica ku czci św. Michała Archanioła, patrona sanktuarium. Jej budowa rozpoczęła się pod koniec 2017 roku.

Na frontonie świątyni zostały wypisane słowa przepowiedni Anioła Stróża Polski, zapamiętane i uwiecznione drukiem przez ks. Bronisława Markiewicza: „Polacy! Najwyżej Pan Bóg was wyniesie, kiedy dacie światu wielkiego papieża”.

Po modlitwie przy grobie bł. Bronisława Markiewicza i przy figurze św. Michała Archanioła w Sanktuarium udaliśmy się pod pomnik z  figurą Anioła Stróża Polski pomodlić się o opiekę nad naszą ojczyzną w trudnym czasie wyborów prezydenckich.

Pomnik Anioła Stróża Polski w dniu 28 września 2008 roku poświęcił ówczesny Przełożony Generalny Zgromadzenia Świętego Michała Archanioła O. Kazimierz Radzik.

Z Miejsca Piastowego udaliśmy się w drogę do Jasła, zatrzymując się przy Krzyżu Papieskim i Pomniku Jana Pawła II w Krośnie postawionym w miejscu, gdzie Jan Paweł II 10 czerwca 1997 r. odprawił mszę kanonizacyjną św. Jana z Dukli. W rocznicę zamachu na papieża zanosimy modlitwy w intencji wyboru Karola Nawrockiego na prezydenta RP.

Wracając do Jasła, w autokarze odmawiamy litanię do św. Andrzeja Boboli.

Św. Andrzeju, wielki orędowniku Polski – módl się za nami.

J.M.

Foto: J.Nowak

Kontynuując wędrówki śladami Jana Pawła II, w dniu 3 lipca b.r. wzięliśmy udział w pielgrzymce do Niegowici i Łagiewnik. Trud organizacji pielgrzymki wziął na siebie kol. Marjan Stój. Modlitwy i śpiew w czasie podróży prowadzili Józef Wójtowicz, Wojciech Jankowski i Wiesława Wójcik. Referat o drodze przyszłego Jana Pawła II z Wadowic do Niegowici przygotował i wygłosił w drodze do celu pielgrzymki kol Jerzy Nowak. Tekst referatu na końcu relacji.

Pierwszy etap pielgrzymki to parafia p.w. Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny w Niegowici, gdzie w latach 1948-1949 posługę pełnił ks. Karol Wojtyła. Historię Parafii, oraz miejsca upamiętnienia św Jana Pawła II przekazał nam obecny proboszcz parafii ks. kan. Janusz Łomzik.

W 1948 r.  do niegowickiej parafii został skierowany zaraz po studiach ks. Karol Wojtyła – późniejszy metropolita krakowski i papież – który pełnił urząd tutejszego wikariusza przez 13 miesięcy (28 lipca 1948 – 17 sierpnia 1949).

Parafia obejmowała wówczas 15 miejscowości.

Był to również czas starań o budowę nowego, murowanego kościoła, ponieważ stary, drewniany z 1771 roku nie był w stanie sprostać potrzebom parafian. Po wielu trudnościach związanych z jego wzniesieniem udało się doprowadzić dzieło do końca, a nową świątynię konsekrował dla parafii w dniu 25 września 1966 roku jej dawny wikariusz – abp Karol Wojtyła. Natomiast stary, drewniany, osiemnastowieczny kościół, w którym Karol Wojtyła posługiwał jako kapłan, przeniesiono początkiem lat 70-tych XX wieku do Mętkowa koło Chrzanowa. Konsekrował go tam abp Karol Wojtyła w dniu 1 maja 1974 roku.

Obecnie Parafia liczy około 4900 mieszkańców i obejmuje 9 miejscowości.

Obraz z wizerunkiem Najświętszej Maryi Panny Wniebowziętej jest w Niegowici od ponad 400 lat czczony przez wiernych. W 1761 r. wizerunek został cudownie ocalony z pożaru kościoła. Został odnowiony w 2008 roku przez włoskiego artystę Renato Tarlariniego. W 2022 r. na wizerunek Maryi, czczonej w niegowickiej parafii, korony biskupie nałożył Arcybiskup Marek Jędraszewski, dokonując aktu koronacji.

Następny etap pielgrzymki to Centrum Jana Pawła II „Nie lękajcie się” w Łagiewnikach, które powstało na terenach poeksploatacyjnych dawnych zakładów „Solvay”, nieopodal miejsca, w którym podczas II wojny światowej pracował młody robotnik, Karol Wojtyła. To wówczas w Papieżu-Polaku rodziło się powołanie do kapłaństwa i wstąpił do tajnego Seminarium Duchownego.

Po obiektach „Centrum” oprowadzała nas p. Katarzyna Korzeniowska.

Centrum zostało powołane 2 stycznia 2006 roku w Krakowie przez księdza kardynała Stanisława Dziwisza jako wotum dziękczynne wiernych za pontyfikat Ojca Świętego. Jest Jego symbolicznym ziemskim domem.

Wyjątkowy kompleks architektoniczny wzniesiony według projektu inżyniera Andrzeja Mikulskiego tworzą: Sanktuarium św. Jana Pawła II Wielkiego, które jest sercem tego miejsca, Muzeum św. Jana Pawła II Wielkiego, Instytut Dialogu Międzykulturowego im. Jana Pawła II, Centrum Konferencyjne, Wieża Fatimska, Dom Pielgrzyma, a także zrekultywowane tereny zielone.

Sanktuarium tworzą: Kościół Dolny oddany do użytku wiernych w czerwcu 2011 roku oraz Kościół Górny pobłogosławiony przez księdza kardynała 23 czerwca 2013 roku. W centrum Kościoła Dolnego znajduje się Kaplica Relikwii, pośrodku której, w ołtarzu zamknięte są w szklanej ampułce relikwie krwi św. Jana Pawła II. Kaplicę Relikwii otaczają dwa pierścienie kaplic: związanych z kultem maryjnym Jana Pawła II, dedykowanych Świętym, Kaplica Kapłańska z relikwiarzem krwi Papieża-Polaka umieszczonym na płycie z grobu Ojca Świętego z Grot Watykańskich Bazyliki św. Piotra w Rzymie, Kaplica Serca Pana Jezusa – adoracji Najświętszego Sakramentu, Kaplica Pojednania oraz krypta grobowa, gdzie w sarkofagach spoczywają świętej pamięci kardynałowie: A.M. Deskur i St. Nagy.

Kościół Górny zachwyca bogactwem treści teologicznych, wpisanych w sztukę sakralną, którą w pełni reprezentują mozaiki wykonane przez „Centro Aletti” w Rzymie. Wierni mają również możliwość obejrzenia sutanny Jana Pawła II, naznaczonej krwią Świętego z zamachu na Jego życie 13 maja 1981 roku.

W Muzeum JP II zwiedziliśmy 3 wystawy stałe: Nasz Papież, Kim jest człowiek z Całunu i Karol Wojtyła w Trentino.

„Nasz Papież” to wystawa przygotowana z okazji czterdziestolecia wyboru kardynała Karola Wojtyły na Stolicę Piotrową.

Wystawa „Nasz Papież” dzieli się na dwie zasadniczo odmienne części. Pierwsza z nich ma charakter biograficzny, a prezentowane w tej części obiekty związane są z początkiem życia Karola Wojtyły od czasu jego narodzin w Wadowicach poprzez jego formację intelektualną, następnie studia teologiczne, pracę kapłańską, drogę biskupią, arcybiskupią i posługę kardynalską. Wystawa obfituje w niezwykłe eksponaty, jak drewniane buty, które upamiętniają pracę Karola Wojtyły w fabryce „Solvay”, która mieściła się właśnie na terenach, na których dzisiaj stoi kompleks Centrum św. Jana Pawła II „Nie lękajcie się!”, a którego integralną część stanowi Muzeum. Ponadto na wystawie znajdują się rzeczy, których Karol Wojtyła używał na różnych etapach swojej posługi kapłańskiej, przedmioty, którymi się otaczał i wykorzystywał w swojej pracy, wśród których goście Muzeum zobaczą m.in. sprzęt turystyczny oraz stroje i paramenty liturgiczne. Cytaty z utworów Karola Wojtyły, archiwalne zdjęcia i dokumenty stanowią uzupełnienie wystawy.

Druga część wystawy dedykowana jest pontyfikatowi Ojca Świętego. Pontyfikat Papieża został ukazany na wystawie w kontekście Jego bogatego nauczania zebranego w czternastu encyklikach. Ich tematyka związana z prawdami teologicznymi i ważnymi kwestiami społecznymi, ujęta została w cztery grupy, które wskazał Joseph Ratzinger, późniejszy papież Benedykta XVI, który to u schyłku pontyfikatu św. Jana Pawła II napisał znakomity tekst „Czternaście encyklik Jana Pawła II”, stanowiący klucz do zrozumienia drugiej części wystawy „Nasz Papież”.

W treść poszczególnych encyklik pomagają wejść zaprezentowane w tej części wystawy osobiste pamiątki oraz dary papieskie ofiarowane Ojcu Świętemu podczas licznych pielgrzymek po całym świecie i spotkań z wiernymi w Watykanie. Dzięki poznaniu historii poszczególnych obiektów, a także okoliczności, w jakich zostały przekazane Papieżowi, można odkryć głębię wciąż aktualnego nauczania i przesłania św. Jana Pawła II. Dzieła zaprezentowane na wystawie zaskakują często pomysłowością, walorami artystycznymi, a w niektórych przypadkach pięknem niewynikającym jednak z wartości materiału czy techniki wykonania, ale życzliwości i otwartości, z jaką zostały podarowane Papieżowi (tzw. dary serca).

Punkt centralny wystawy stanowi wspaniale wyeksponowana sutanna papieska udrapowana na białym tronie obok feruli – krzyża papieskiego z trzema poprzeczkami i stuły Ojca Świętego.

Ważnym elementem wystawy jest zrekonstruowany na nowo słynny pokój sypialny kardynała Wojtyły, a także Jana Pawła II z Franciszkańskiej 3, w którym zatrzymywał się podczas wizyt w Krakowie. Stąd też zaprezentowane w tym miejscu artefakty pochodzą zarówno z czasów kardynalskich, jak i papieskich – łóżko, na którym spał, biurko z komputerem, przy którym pracował, książki z prywatnej biblioteki, które czytał, stroje, których używał, a nawet zapalone w pokoju światło sprawiają wrażenie dopiero co użytych przez właściciela pokoju.

Wystawa „Kim jest człowiek z Całunu” prezentuje historię powstania Całunu Turyńskiego, najnowsze dowody naukowe na autentyczność płótna i jego zgodność z ewangelicznymi opisami Męki Chrystusa.

Wystawa ukazuje aktualne fakty naukowe dotyczące Całunu Turyńskiego. Próbuje odkryć tajemnicę powstania wizerunku na płótnie Całunu. Widzowie mają możliwość obejrzenia hologramu postaci widocznej na Całunie oraz trójwymiarowej wizualizacji Człowieka z Całunu, a także przekonania się jakim cierpieniom był poddawany przed śmiercią.

Trzecia wystawa którą zwiedziliśmy „Karol Wojtyła w Trentino” ma na celu przypominanie wizyt Ojca Świętego na terytorium Autonomicznej Prowincji Trento, gdzie Jan Paweł II odpoczywał na łonie natury i jeździł na nartach, a także prezentację przyrody regionu, jego kultury, tradycji, historii i folkloru. Ekspozycja liczy 390 m2 i powstała m.in. przy udziale rzemieślników z Trentino oraz przy użyciu materiałów pochodzących z tamtej okolicy.

Na ekspozycję składają się archiwalne zdjęcia i filmy, które zostały wykonane podczas wizyt Jana Pawła II w Trentino. Znajdują się na niej także dokumenty, wielkie dwustronne panele fotograficzne, pokazujące górskie pejzaże związane z wizytami Papieża w Trentino oraz kilka świadectw osób, które osobiście zetknęły się z Janem Pawłem II. Są też gabloty przedstawiające skały, których dotykały stopy Papieża: granit z Adamello, dolomit z Marmolady, porfir ze Stavy, czerwony kamień z trydenckiej katedry i inne eksponaty z epoki związane z górami.

Po zwiedzaniu „Centrum JP II” udaliśmy się do Bazyliki Miłosierdzia Bożego w Łagiewnikach.

Bazylika, zbudowana według projektu Witolda Cęckiewicza, kształtem przypomina okręt i kojarzy się ze współczesną „arką przymierza”, w której znajdują ocalenie wszyscy pokładający nadzieję w miłosierdziu Bożym.

Ojciec Święty Jan Paweł II 17 sierpnia 2002 roku – w czasie ostatniej pielgrzymki do naszej Ojczyzny –  poświęcił nową świątynię i w niej cały świat zawierzył Bożemu Miłosierdziu.

W Bazylice wzięliśmy udział we wspólnym odmówieniu koronki do Bożego Miłosierdzia i Mszy św.

Po chwili odpoczynku pełni wrażeń, ze śpiewem powróciliśmy do domów.

J.M.

Droga Karola Wojtyły do Niegowici.

.

Karol Wojtyła urodził się 18 maja 1920r., a miesiąc później 20 czerwca został ochrzczony w Wadowicach w kościele parafialnym p.w. ofiarowania Najświętszej Maryi Panny. W Liber natorum parafii wadowickiej odnotowano pod pozycją 671 na stronie 549 IV tomu z 1920r., że w ów dzień czerwcowy dziecko chrzcił ks. Franciszek Żak, kapelan wojskowy, a rodzicami chrzestnymi byli kupiec Józef Kućmierczyk i Maria Wiadrowska. Dziecko na chrzcie otrzymało imiona Karol Józef i było młodszym z dwóch synów Karola i Emilii z domu Kaczorowskiej Wojtyłów. Siostra Karola zmarła zaraz po urodzeniu. Państwo Wojtyłowie mieszkali przy ul. Kościelnej 7, naprzeciw wadowickiej świątyni, na ścianie której obok zegara słonecznego widniał napis istniejący do dziś, w transkrypcji polskiej brzmiący „ czas ucieka, wieczność czeka”. Napis ten zapewne wpłynął na świadomość przyszłego papieża.

W tym czasie mały Karol chodził do przedszkola sióstr nazaretanek, a następnie do szkoły powszechnej. Od najmłodszych lat służył sumiennie do mszy św. „prezesując” kółku ministranckiemu. Rodzina Wojtyłów często pielgrzymowała do sanktuarium Matki Bożej w pobliskiej Kalwarii Zebrzydowskiej.

Ojciec dziecka Karol, człowiek głęboko religijny, był z zawodu wojskowym. Wprawdzie nie miał dużego wykształcenia, ale wyróżniał się sumiennością, cenił sobie też ład i dyscyplinę, przez co zdobywał uznanie przełożonych. Zaś matka Karola i jego o 14 lat starszego brata Edmunda, Emilia, w domu przy ul. Kościelnej tworzyła prawdziwie rodzinną atmosferę, pełną rodzinnego ciepła, pogody i spokoju. Jednak skromna, wadowicka idylla nie trwała długo, gdyż 13 kwietnia 1929r. zmarła pani Emilia. Wstrząs był ogromny. Po pogrzebie pobożny pan Wojtyła udał się wraz z synami do sanktuarium kalwaryjskiego modlić się w intencji zmarłej. Miejsce to pozostało drogie przyszłemu papieżowi. Tak będzie wspominał , będąc już papieżem podczas pobytu w Kalwarii: „ nie wiem jak dziękować Bożej Opatrzności za to , że dane mi jest jeszcze raz nawiedzić to miejsce. Kalwaria Zebrzydowska , Sanktuarium Matki Boskiej i dróżki. Nawiedzałem je wiele razy począwszy od lat moich dziecięcych i chłopięcych. Nawiedzałem je jako kapłan. Szczególnie często nawiedzałem sanktuarium kalwaryjskie jako arcybiskup krakowski i kardynał. Często przychodziłem tu sam, a wędrując po dróżkach Pana Jezusa i Jego Matki, rozpamiętywałem ich najświętsze tajemnice. Polecałem Im szczególnie trudne i odpowiedzialne sprawy”.

Po śmierci matki młody Karol kontynuował naukę w czteroklasowej szkole ludowej. Po jej ukończeniu w 1930r. rozpoczął naukę w gimnazjum. Młody gimnazjalista, który ze względu na trudną rodzinną sytuację materialną, korzystał ze śniadań przygotowywanych przez woźną szkolną, przez cały czas doznawał opieki i czułości ze strony ojca, człowieka wielkiej pogody, będącego już na emeryturze i poświęcającego swemu synowi wiele czasu.

Ból i pamięć po śmierci matki Karola nie mijały. Tymczasem 6 grudnia 1936r. odbył się kolejny pogrzeb, gdyż zmarł jego brat Edmund, lekarz ze szpitala w Bielsku, którego stratę Karol boleśnie odczuł.

Tym bardziej zaangażował się w sprawy szkoły. Był wyróżniającym się uczniem, ze wszystkich przedmiotów otrzymywał oceny bardzo dobre, a z języka polskiego i religii wpisano mu nawet „bardzo dobry ze szczególnym zamiłowaniem”. Jest pewne, że był uczniem nieprzeciętnym. Oprócz nauki wiele uwagi i czasu poświęcał teatrowi, będąc jednocześnie reżyserem i czołowym aktorem, w dwóch kółkach dramatycznych, szkolnym i parafialnym. W teatrzykach tych wystawiane były dzieła naszych wielkich romantyków oraz Fredry i Wyspiańskiego. Ponieważ młody Karol dysponował ładnym głosem lubił śpiewać i nie brakowało mu dobrej prezencji, bardzo często widywano go jako aktora, zarówno w przyparafialnym Domu Katolickim, jak też w sali Towarzystwa Sokół. Nie unikał sportu. Grał w piłkę nożną, najczęściej na pozycji bramkarza. Przepadał za turystyką górską, uwielbiał jeździć na nartach. Przyszły papież należał również do Solidacji Mariańskiej i Stowarzyszenia Młodzieży Katolickiej. Jego religijność była tak wielka i dominująca, że wszyscy uważali, że po maturze wstąpi do seminarium. Jednak w planach były studia polonistyczne.

„Szkoda go”, mówił ówczesny metropolita krakowski arcybiskup Adam Stefan Sapieha, wizytując dnia 6 maja 1938r. wadowickie gimnazjum i dowiadując się o planach Karola, który już jako abiturient żegnał swoją szkołę w dniu 27 maja tego roku. Jednak wakacje nie były czasem odpoczynku, gdyż przez 3 tygodnie jako junak Hufców Pracy pracował przy budowie podhalańskiej Drogi Junaków, a następnie odbył szkolenie wojskowe jako żołnierz Legii Akademickiej.

Studia polonistyczne rozpoczął na Wydziale Filozoficznym Uniwersytetu Jagiellońskiego. W tym czasie związał się również z Teatrem Rapsodycznym. Jednak studia przerwała druga wojna światowa. Na rozkaz gubernatora Franka wszyscy ludzie w wieku od 18 do 60 roku życia musieli pracować. Dlatego w latach 1940 – 1944 Karol Wojtyła pracował jako robotnik w krakowskich zakładach chemicznych „Solvay”. Warunki były fatalne, gdyż praca odbywała się pod gołym niebem, a w ciągu dnia każdy robotnik musiał załadować kamieniami jeden wagonik, lub wywieźć taczkami ziemię i wapno. Za jakąkolwiek niesubordynację groziła wywózka do Oświęcimia. Mimo tych trudności po latach powie, że „praca w Solvaju była najlepszą szkołą życia, pozwalającą na zdobywanie życiowego doświadczenia”. W 1957r. napisze wiersz „Kamieniołom” opisujący te wydarzenia.

W 1940r. podczas rekolekcji w kościele św. Stanisława Kostki w Krakowie  przyszły papież zetknął się z gronem młodych ludzi, tworzących żywy różaniec. Wśród nich był czterdziestoletni krawiec Jan Tyranowski. Wywarł on olbrzymie wrażenie na Karolu, zaszczepiając w nim dalszą chęć pogłębiania prawd wiary i służenia Bogu. Jako żarliwy czytelnik m.in. pism św. Jana od Krzyża i św. Teresy od Jezusa (z Avilla), podczas wspólnych dyskusji wszczepiał tę wiedzę Karolowi, która stawała się zaczątkiem duszpasterskiej i filozoficznej myśli przyszłego papieża. W 1941r. Karol powrócił do współpracy z Teatrem Rapsodycznym działającym w konspiracji. Wystawiane tam były najwybitniejsze dzieła Słowackiego i innych m.in. Król Ducha, Beniowski, Hymny Kasprowicza, Godzina Wyspiańskiego czy wersety Pana Tadeusza. Spotykała się tam „krakowska śmietanka artystyczna”. Wymienić należy choćby tak znane osobistości jak Zofia Kossak, Jerzy Braun, Stanisław Pigoń, Kazimierz Wyka, czy Jerzy Turowicz. W 1942r. w czasie pracy w Solvaju i  uczestnictwie w Teatrze Rapsodycznym dojrzała decyzja powołania do „wielkiej modlitwy wszystkich rzeczy: człowieka i świata” tj. kapłaństwa. Wstępuje więc do tajnego Metropolitalnego Seminarium Duchownego w Krakowie, a w 1944r. rozpoczyna kolejne studia na tajnym Wydziale Teologicznym  Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Na wieść o Powstaniu Warszawskim w Krakowie rozpoczynają się masowe aresztowania i wywózki. Dlatego na polecenie arcybiskupa Hlonda, Karol z pozostałymi klerykami zamieszkał w Pałacu Metropolity. W dalszym ciągu studiował. Był wybitnym studentem, 19 egzaminów zdał na celująca, 6 na bardzo dobry, a tylko 1 z psychologii na dobry. W tym czasie powstaje poemat „Pieśń o Bogu ukrytym”.

Święcenia kapłańskie otrzymał 1 listopada 1946r. Nazajutrz w Zaduszki w Krypcie św. Leonarda odprawił 3 pierwsze w swoim życiu msze św: jedną za duszę matki, ojca, siostry i brata, drugą zgodnie z wymogiem kościelnym; za wszystkich zmarłych, a trzecią wg intencji wyznaczonych przez papieża, korzystając w ten sposób z przywileju Benedykta XV, pozwalającego na trzykrotne sprawowanie ofiary w dzień zaduszny.

15 listopada 1946r. ks. Wojtyła wraz z ks. Stanisławem Starowiejskim z woli ks. arcybiskupa wyjeżdżają do Rzymu na studia teologiczne i filozoficzne. Uzyskawszy licencjat z teologii w Angelicum za namową ks. Hlonda rozpoczyna podróże po Francji, Belgii i Holandii, by zapoznać się z metodami duszpasterskimi w tych krajach. Spotkał się tam również z polonią emigracji zarobkowej. Nabywał kolejne doświadczenia w sferze etyki i poglądów społecznych. W dalszym ciągu opierając się na dziełach św. Jana od Krzyża ujrzał w nim „nauczyciela i mistrza dusz w dążeniu do Boga”. Po powrocie do Rzymu, w dniu 30 czerwca 1948r. broni pracę doktorską oparta na przemyśleniach św. Jana od Krzyża i otrzymuje tytuł doktora Świętej Teologii. Wróciwszy do Polski w 1948r. zrobił magisterium na Wydziale Teologicznym Uniwersytetu Jagiellońskiego, a w grudniu tego roku obronił swoją pracę doktorską w języku polskim. Studiując zarówno w Rzymie jak i w Krakowie spotykał się z wybitnymi profesorami takimi jak: ks. prof. Antoni Bystrzanowski, ks. bp Michał Godlewski, ks. prof. Józef Kaczmarczyk, ks. prof. Aleksy Klawek, czy ojciec Garrigou–Lagrange, u którego w Rzymie ks. Wojtyła bronił swoją pracę doktorską.

Robiąc niemal równocześnie magisterium i doktorat na uniwersytecie, rozpoczął pracę na swojej pierwszej placówce w kraju w parafii wiejskiej Niegowić koło Bochni. Na wikarego tej parafii został nominowany w dniu 8 lipca 1948r., a zjawił się tam 28 lipca tego roku. Fakt ten został odnotowany w księdze kapłanów niegowickich, że nowy ksiądz przybył „  post studium Romanum” . Dzień ów utkwił w pamięci jednego z parafian. Jadąc wozem napotkał on idącego drogą księdza w wytartej sutannie, starych butach, trzymającego w rękach również sfatygowaną teczkę. Rozmawiając z nim dowiedział się, że jest to nowy wikary, co bardzo go zdumiało, zważywszy na niebogaty stój przybysza. Ks. dr Karol Wojtyła przypadł do serca wszystkim mieszkańcom Niegowici. Z jego inicjatywy rozpoczęto budowę kościoła p.w. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Niegowici.

Opracował na podstawie książki „Droga do Rzymu” autorstwa Józefa Szczypki

Jerzy Nowak

Foto: J.Nowak

21.05.2017 r. nasze Stowarzyszenie zorganizowało pielgrzymkę do Sanktuarium św. Andrzeja Boboli w Strachocinie. W miejscowości tej prawdopodobnie urodził się i spędził dziecięce lata św. Andrzej Bobola, patron naszej Ojczyzny.

Pielgrzymkę rozpoczęliśmy odwiedzeniem „Bobolówki” – miejsca kultu św. Andrzeja Boboli utworzonego w miejscu byłego parku dworskiego rodziny Bobolów (wzgórze z kaplicą polową). Następnie w Kościele Parafialnym wzięliśmy udział w Mszy św., na której kazanie wygłosił proboszcz ks. prał. Józef Niżnik.

Przed Mszą dzieci z Rycerstwa Niepokalanej wyśpiewały pieśni ku czci Matki Bożej i odmówiono wspólnie litanię do św. Andrzeja Boboli.

Po Mszy ks. prał. Józef Niżnik przedstawił historię powstania kultu św. Andrzeja Boboli w Sanktuarium w Strachocinie, następnie po ucałowaniu relikwii św. Andrzeja przez pielgrzymów udzielił nam błogosławieństwa św. relikwiami.

Strachocina stała się miejscowością znaną w Polsce i poza jej granicami poprzez kult św. Andrzeja Boboli. Kult św. Andrzeja Boboli w Strachocinie rozpoczął się 16 maja 1988 roku, gdy dzięki staraniom ks. prał. Józefa Niżnika w sposób uroczysty do świątyni zostały wniesione relikwie Świętego i umieszczone w nowym ołtarzu poświęconym św. Andrzejowi. 19 marca 2007 r. metropolita przemyski podpisał dekret ustanawiający kościół w Strachocinie sanktuarium św. Andrzeja Boboli.

Krótka historia kultu św. Andrzeja w Strchocinie.

Od lat siedemdziesiątych ubiegłego wieku proboszczom parafii Strachocina koło Sanoka ukazywał się tajemniczy zakonnik z charakterystyczną brodą i jezuickim strojem. Ks. proboszcz Andrzej Mucha – proboszcz w latach 1970-1983 miał widzenia tajemniczego zakonnika i z tego powodu podupadł nawet na zdrowiu.
W 1983 r. tajemnicza postać ukazywała się ks. prałatowi Józefowi Niżnikowi, następnemu proboszczowi. Spotkania miały miejsce zawsze o tej samej porze i poprzedzone były pukaniem do drzwi pokoju księdza. Postać pojawiała się nieregularnie – czasami kilka razy w tygodniu; czasem raz na kilka miesięcy.
W nocy z 16 na 17 maja 1987 r. ksiądz Niżnik odważył się zapytać tajemniczą postać o tożsamość. Otrzymał nadzwyczajną odpowiedź… – „Ja jestem Andrzej Bobola, zacznijcie mnie czcić w Strachocinie.” Po tym spotkaniu tajemnicza postać – już wówczas rozpoznana nie pojawiła się więcej. O całym zajściu ks. Niżnik opowiedział następnie ks. abp przemyskiemu Ignacemu Tokarczukowi, który zalecił kontakt z jezuitą proboszczem sanktuarium Andrzeja Boboli w Warszawie.
Do początku XX wieku przyjmowano, iż Bobola pochodził z Sandomierskiego. Dopiero w latach trzydziestych XX wieku jezuita ks. Jan Poplatek, jezuita natrafił na dokumenty archiwalne związane z rodziną Bobolów, którzy zamieszkiwali tzw. Bobolówkę w dzisiejszej Strachocinie. Rodzice przyszłego świętego musieli w jakiś czas potem opuścić wioskę z powodu najazdu w 1624 r. Tatarów. Wówczas to spłonął miejscowy kościół.
Św. Andrzej Bobola objawił się w 1702 r. w kolegium jezuickim w Pińsku i nakazał wówczas odszukać trumnę ze swoim ciałem. W trzecim dniu poszukiwań znaleziono w podziemiach trumnę z napisem o. Andrzej Bobola zginał 16 maja 1657 w Janowie Poleskim. Kiedy otwarto starą trumnę oczom zdumionych poszukiwaczy ukazały się nienaruszone szczątki Andrzeja Boboli z zastygłą świeżą krwią. Podczas objawienia Pińsk w 1702 r. był oblężony przez Szwedów. Jednak po odnalezieniu szczątków świętego Szwedzi odstąpili od Pińska. W 1938 r. relikwie świętego po kanonizacji przybyły do kościoła jezuitów w Warszawie. Fragment relikwii od 1988 r. znajduje się również w Strachocinie.

 J.M.

Foto:J.Nowak

- Od 35 lat wasz związek angażuje się na rzecz świata pracy, zarówno fizycznej, jak i intelektualnej, jak również na rzecz obrony podstawowych praw osoby i społeczeństw – powiedział 18 listopada papież Franciszek do przedstawicieli związku, którzy wzięli udział w audiencji generalnej w Watykanie, informuje Polska Agnecja Prasowa.

- Bądźcie wierni temu zaangażowaniu, aby interesy polityczne albo ekonomiczne nie były ważniejsze od wartości, które stanowią istotę ludz­kiej solidarności. Zawierzam was i wszystkich członków związku opiece waszego patrona, błogosławionego księdza Jerzego Popiełuszki i z serca wam błogosławię – dodał papież zwracając się do uczestników pielgrzym­ki NSZZ Solidarność.

red. ap

www.tygodniksolidarnosc.com

Dnia 26 lutego br. Na spotkaniu członków Stowarzyszenia prezes Kazimierz Rozenbeiger przedstawił główne przesłania Jana Pawła II do Polaków, które miały miejsce w czasie Jego pierwszej pielgrzymki do Polski w czerwcu 1979 r.

Przesłania z pierwszej pielgrzymki do Ojczyzny  Jana Pawła II.

- Nie sposób zrozumieć Polski bez Chrystusa (Warszawa, 2 czerwca 1979 r.)

- Pozostańcie wierni modlitwie (Warszawa, 3 czerwca 1979 r.)

- Czyńcie pożytek z Krzyża (Częstochowa, 4 czerwca 1979 r.)

- Chrońcie małżeństwa i rodziny przed grzechem (Częstochowa, 5 czerwca 1979 r.)

- Musi trwać miłość Ojczyzny (Częstochowa, 5 czerwca 1979 r.)

- Apel jasnogórski naszą modlitwą (Częstochowa, 5 czerwca 1979 r.)

- Pracujcie nad sobą (Częstochowa, 6 czerwca 1979 r.)

- Przyjmijcie ewangelię cierpienia (Częstochowa, 6 czerwca 1979 r.)

- Chrystus nigdy nie obiecywał lekkiego życia (Częstochowa, 6 czerwca 1979 r.)

- Musicie być mocni zdrową rodziną (Nowy Targ, 8 czerwca 1979r.)

- Niech Chrystus pozostanie dla was „drogą, prawdą i życiem” (Kraków, 8 czerwca 1979 r.)

- Musicie być mocni! Musicie być wierni! (Kraków, 9 czerwca 1979 r.)

- Abyście nigdy nie zwątpili i nie znużyli się, i nigdy nie zniechęcili (Kraków, 9 czerwca 1979 r.)

- Abyście nie podcinali sami tych korzeni, z których wyrastamy (Kraków, 9 czerwca 1979 r.)

Proszę was (zakończenie homilii w czasie mszy św. odprawianej na Błoniach w Krakowie w dniu

9 czerwca 1979 r.)

- Abyście mieli ufność nawet wbrew każdej swojej słabości, abyście szukali zawsze duchowej

mocy u Tego, u którego tyle pokoleń ojców naszych i matek ją znajdywało.

- Abyście od Niego nigdy nie odstąpili.

- Abyście nigdy nie utracili tej wolności ducha, do której On „wyzwala” człowieka.

- Abyście nigdy nie wzgardzili tą miłością, która jest „największa”, która wyraziła się przez krzyż,

a bez której życie ludzkie nie ma ani korzenia, ani sensu.

Proszę was o to, Amen

Oprac. K.Rozenbeiger