43 lata temu, w nocy z 12 na 13 grudnia 1981 r., wprowadzono stan wojenny. Władzę w Polsce przejęła junta wojskowa pod przywództwem gen. Wojciecha Jaruzelskiego. Celem reżimu komunistycznego było zniszczenie wielomilionowego ruchu „Solidarności”. Wojskowy zamach stanu kosztował życie co najmniej kilkudziesięciu Polaków.

43 lata temu, w nocy z 12 na 13 grudnia 1981 r., wprowadzono stan wojenny. Władzę w Polsce przejęła junta wojskowa pod przywództwem gen. Wojciecha Jaruzelskiego. Celem reżimu komunistycznego było zniszczenie wielomilionowego ruchu „Solidarności”. Wojskowy zamach stanu kosztował życie co najmniej kilkudziesięciu Polaków.

Decyzja o wprowadzeniu stanu wojennego zaakceptowana została 5 grudnia 1981 r. przez Biuro Polityczne KC PZPR. Jaruzelski otrzymał od towarzyszy partyjnych swobodę wyboru konkretnej daty rozpoczęcia operacji.

Z notatki adiutanta marszałka Kulikowa, gen. Wiktora Anoszkina wynika, że Jaruzelski prosił Sowietów o udzielenie wsparcia militarnego po wprowadzeniu stanu wojennego, jeśli opór społeczny byłby masowy.

Wojskowy zamach stanu rozpoczął się wieczorem 12 grudnia 1981 r. Jeszcze przed północą jednostki MSW, składające się z grup specjalnych, oddziałów ZOMO, jednostek antyterrorystycznych, funkcjonariuszy SB, oddziałów Jednostek Nadwiślańskich przy wsparciu wojska rozpoczęły działania.

W ramach operacji „Azalia” siły MSW i WP zajęły obiekty Polskiego Radia i Telewizji oraz zablokowały w centrach telekomunikacyjnych połączenia krajowe i zagraniczne. Grupy milicjantów i funkcjonariuszy SB przystąpiły w ramach operacji o kryptonimie Jodła do internowania działaczy „Solidarności” i przywódców opozycji politycznej.

Oddziały ZOMO zajęły lokale zarządów regionalnych „Solidarności”, zatrzymując przebywające tam osoby i zabezpieczając znalezione urządzenia łącznościowe i poligraficzne. Do miast skierowano oddziały pancerne i zmechanizowane, które umieszczono przy najważniejszych węzłach komunikacyjnych, urzędach i innych obiektach strategicznych. Przeprowadzono aresztowania wśród niezależnych intelektualistów, w tym wśród organizatorów i uczestników obradującego w Warszawie Kongresu Kultury Polskiej.

W sumie w pierwszych dniach stanu wojennego internowano ok. 5 tys. osób, które przetrzymywano w 49 ośrodkach odosobnienia na terenie całego kraju. Łącznie w czasie stanu wojennego liczba internowanych sięgnęła 10 tys., w więzieniach znalazła się znaczna część krajowych i regionalnych przywódców „Solidarności”, doradców, członków komisji zakładowych dużych fabryk, działaczy opozycji demokratycznej oraz intelektualistów związanych z „S”.

Przeciwko narodowi użyto całej siły komunistycznego państwa. W operacji polityczno-wojskowej – użyto 70 tys. żołnierzy, 30 tys. milicjantów, kilkanaście tysięcy funkcjonariuszy SB. Wyposażono ich w 1396 czołgów oraz blisko 2 tys. transporterów opancerzonych.

Na podstawie dekretu o stanie wojennym zawieszono podstawowe prawa i wolności obywatelskie, wprowadzono tryb doraźny w sądach, zakazano strajków, demonstracji, milicja i wojsko mogły każdego legitymować i przeszukiwać obywateli. Wprowadzono godzinę milicyjną od godz. 22 do 6 rano, a na wyjazdy poza miejsce zamieszkania potrzebna była przepustka. Korespondencja podlegała oficjalnej cenzurze, wyłączono telefony, uniemożliwiając m.in. wzywanie pogotowia ratunkowego i straży pożarnej. Większość najważniejszych instytucji i zakładów pracy została zmilitaryzowana i była kierowana przez ponad 8 tys. komisarzy wojskowych. Zawieszono wydawanie prasy poza „Trybuną Ludu” i „Żołnierzem Wolności”. Zawieszono działalność wszystkich organizacji społecznych i kulturalnych, a także zajęcia w szkołach i na wyższych uczelniach.

W 43 rocznicę wprowadzenia w Polsce stanu wojennego, w piątek, 13 grudnia, odbyły się w Jaśle uroczystości upamiętniające ofiary stanu wojennego.

W Zespole Szkół Budowlanych w Jaśle młodzież przygotowała okolicznościowy program artystyczny oraz wystawę nawiązującą do wydarzeń z 13 grudnia 1981 roku. Gościem specjalnym był prof. Jan Majchrowski, który opowiedział zebranej młodzieży o swoich przeżyciach związanych z wprowadzeniem stanu wojennego w Warszawie.

W spotkaniu wzięli udział uczestnicy i świadkowie historii sprzed 43 lat m.in. przywódca strajku i przewodniczący zakładowej „Solidarności” w jasielskiej hucie szkła Jan Hap, Kazimierz Rozenbeiger, oraz inni świadkowie tych wydarzeń.

Starosta Jasielski Adam Pawluś, który uczestniczył w uroczystej akademii powiedział:

- 13 grudnia 1981 r. byłem na opiece, ponieważ kilka dni wcześniej urodziła się moja trzecia córka. Wczesnym rankiem przybyłem do Delegatury NSZZ „Solidarność”, gdzie dowiedziałem się, że nasi koledzy w nocy zostali aresztowani – wspomina starosta jasielski Adam Pawluś, który miał wówczas 26 lat. - Na spotkaniu w gronie kilkudziesięciu osób podczas rozmowy zaproponowałem tekst, który napisałem. Wzywałem do strajku zgodnie z naszym statutem. Nie bałem się konsekwencji. Próbowałem się kontaktować z naszymi strukturami na zewnątrz, ale nie było łatwo dojechać do Krakowa, czy innych miejsc. Telefony były wyłączone więc przygotowaliśmy struktury do podziemia. Ja byłem jednym z tych, który zaproponował jak mają funkcjonować. Mieliśmy przygotowany system, który dzielił komisje zakładowe. Ten schemat początkowo działał, ale z czasem coraz więcej komisji się wyłamało z podziemnych działalności i w lutym zostałem aresztowany. Przedstawiono mi rękopis, wcześniej pobrano próbki mojego pisma z życiorysu. Proponowano mi współpracę, ale odmówiłem i zostałem skazany na karę więzienia na okres 3 lat –

Wieczorem w kościele pw. św. Stanisława BM mszy świętej koncelebrowanej w intencji Ojczyzny i ofiar stanu wojennego przewodniczył ks. Dariusz Weryński, proboszcz parafii św. Stanisława BM, która w tamtych latach była miejscem pomocy prześladowanym i bastionem podziemnej „Solidarności”.

Po mszy świętej delegacje władz samorządowych powiatu i miasta, przedstawiciele parlamentarzystów, „Solidarności” Regionu Podkarpacie, Stowarzyszenia Solidarni w Jaśle, instytucji, zakładów pracy, służb mundurowych złożyły kwiaty przed obeliskiem upamiętniającym strajk załogi Huty Szkła Jasło 14 grudnia 1981 roku i pod tablicą bł. ks. Jerzego Popiełuszki, znajdującą się na frontonie „kościółka”.

Okolicznościowy referat wygłosił Mateusz Laszkiewicz, uczeń Zespołu Szkół Budowlanych w Jaśle.

Starosta jasielski Adam Pawluś przypomniał, że „Solidarność” nie tylko zmieniła Polskę, ale również obaliła mur berliński i przyniosła zmiany w świecie.

Na zakończenie w hołdzie kapelanowi „Solidarności” i ludzi pracy pochyliły się sztandary „Solidarności” z Gamratu w Jaśle, Zakładu Gazowniczego w Jaśle oraz szkół. Wartę honorową wystawiła jednostka strzelecka 2094 z Liceum Ogólnokształcącego im. Marii Curie – Skłodowskiej w Kołaczycach.

Uroczystość opisują również:

Foto: J.Nowak

NSZZ Solidarność- Region Podkarpacie Oddział w Jaśle,

Stowarzyszenie „Solidarni w Jaśle”

zapraszają 13 grudnia 2023 r. (środa),

na obchody Dnia Pamięci Ofiar Stanu Wojennego.

Program uroczystości w plakacie.

Starosta Jasielski,

NSZZ Solidarność- Region Podkarpacie Oddział w Jaśle,

Stowarzyszenie „Solidarni w Jaśle”

zapraszają 13 grudnia 2023 r. (środa),

na obchody Dnia Pamięci Ofiar Stanu Wojennego.

Program uroczystości w plakacie.

41 lat temu, 13 grudnia 1981 roku w Polsce wprowadzono stan wojenny. Jednym z powodów jego ogłoszenia była obawa reżimu komunistycznego przed utratą władzy, a także coraz większy wpływ NSZZ „Solidarność” na życie społeczne kraju. W trakcie jego trwania internowano łącznie 10 131 działaczy związanych z Niezależnym Samorządnym Związkiem Zawodowym „Solidarność”, a życie straciło około 40 osób, w tym 9 górników z Kopalni Węgla Kamiennego „Wujek” w Katowicach podczas pacyfikacji strajku.

13 grudnia o godzinie 0:00 oddziały ZOMO rozpoczęły ogólnokrajową akcję aresztowań działaczy opozycyjnych. W dniu wprowadzenia stanu wojennego w działaniach na terytorium kraju wzięło udział ok. 70 tys. żołnierzy Wojska Polskiego, 30 tys. funkcjonariuszy MSW oraz bezpośrednio na ulicach miast 1750 czołgów i 1400 pojazdów opancerzonych, 500 wozów bojowych piechoty, 9000 samochodów oraz kilka eskadr helikopterów i samoloty transportowe. 25% wszystkich sił skoncentrowano w Warszawie i okolicach.

10 tysięcy funkcjonariuszy wzięło udział w Akcji „Jodła”, której celem było zatrzymanie i umieszczenie w uprzednio przygotowanych aresztach i więzieniach wytypowanych osób, uznanych za groźne dla bezpieczeństwa państwa.

Kilkadziesiąt minut przed północą (ok. 22:30) rozpoczęła się Akcja „Azalia”, mająca na celu opanowanie i wyłączenie obiektów teletransmisyjnych i central telefonicznych. Do 451 obiektów w całym kraju wkroczyły uzbrojone oddziały, sformowane z 700 funkcjonariuszy SB i MO, 3000 żołnierzy Wojsk Ochrony Pogranicza oraz innych jednostek wojskowych MSW, a także 1200 żołnierzy oddelegowanych przez wojsko.

Zaraz po północy zamilkły cywilne telefony, w tym także w ambasadach i konsulatach. W tym samym czasie 350 funkcjonariuszy milicji i SB, 550 żołnierzy MSW oraz około 3000 żołnierzy obsadziło wszystkie obiekty radia i telewizji. Już 14 grudnia rezerwiści powołani do jednostek milicji otrzymali broń, z zastrzeżeniem, że wydawanie amunicji należeć będzie do decyzji komendantów wojewódzkich MO. Broń wydawano zmobilizowanym członkom ORMO, a także emerytom oraz rencistom SB i MO, zorganizowanym w grupach samoobrony.

Po północy na polecenie gen. Wojciecha Jaruzelskiego o wprowadzeniu stanu wojennego członek Biura Politycznego PZPR i współprzewodniczący ze strony rządowej Komisji Wspólnej Rządu i Episkopatu Kazimierz Barcikowski poinformował prymasa Polski Józefa Glempa w toku bezpośredniej rozmowy w rezydencji prymasa przy ulicy Miodowej. Obwieszczenie Rady Państwa o wprowadzeniu stanu wojennego

O wprowadzeniu stanu wojennego poinformowało społeczeństwo Polskie Radio o godzinie 6 nadając przemówienie generała Jaruzelskiego. Przemówienie to w nieco zmodyfikowanej wersji wyemitowała także Telewizja Polska.

We wtorek 13 grudnia b.r. w Jaśle odbyły się obchody Dnia Pamięci Ofiar Stanu Wojennego. Pierwsza część uroczystości miała miejsce w Zespole Szkół Budowlanych im. Króla Kazimierza Wielkiego w Jaśle, gdzie młodzież szkolna przygotowała specjalną inscenizację, nawiązującą do wydarzeń, do jakich doszło w Polsce przed 41 laty.

Przed budynkiem szkoły, przy stojącym obok „koksowniku”, uczniowie przebrani w milicyjne mundury legitymowali wszystkich zaproszonych na akademię gości, sprawdzając ich tożsamość.

Na zorganizowanej wystawie można było obejrzeć wiele przedmiotów, pamiątek i dokumentów z minionej epoki.

Okolicznościową akademię otworzył Starosta Jasielski Adam Pawluś, który po powitaniu gości przybliżył młodzieży wydarzenia z tamtego okresu.

Następnie dr Marcin Bukała z Oddziału IPN w Rzeszowie wygłosił referat pt. „ Stan wojenny w Polsce południowo-wschodniej”, a w dalszej części Prezes Zarządu Stowarzyszenia „Solidarni w Jaśle” Kazimierz Rozenbeiger w swoim wystąpieniu przedstawił m.in. sylwetki osób, które poprzez swoją patriotyczną postawę stały się ofiarami stanu wojennego.

Z kolei Jan Hap, pracownik Huty Szkła w Jaśle, ówczesny przewodniczący Komisji Zakładowej NSZZ „Solidarność” opowiedział zgromadzonym o wydarzeniach, jakie miały miejsce w zakładzie pracy, o strajku i internowaniu pracowników – działaczy Solidarności.

W części artystycznej akademii młodzież szkolna, w ramach inscenizacji słowno-muzycznej, wcielała się w różne role, przybliżając zgromadzonym atmosferę stanu wojennego. Uczniowie zaprosili zaproszonych gości do wspólnego śpiewu.

Druga część obchodów miała miejsce wieczorem. W kościele p.w. św. Stanisława BM odprawiona została uroczysta msza święta w intencji ojczyzny i ofiar stanu wojennego. Mszy św. koncelebrowanej przewodniczył ks. Zbigniew Irzyk – Dziekan Dekanatu Jasło Wschód.

Homilię wygłosił ks. Łukasz Ślusarczyk.

Uroczystości swoja obecnością uświetniły liczne poczty sztandarowe, jednostki strzeleckie z Trzcinicy, Kołaczyc i Nowego Żmigrodu.

Po nabożeństwie przedstawiciele władz samorządowych, „Solidarności”, służb mundurowych, firm i instytucji oraz placówek oświatowych złożyli kwiaty i zapalili znicze pod Obeliskiem upamiętniającym strajk pracowników Huty Szkła w Jaśle oraz pod tablicą bł. ks. Jerzego Popiełuszki.

Okolicznościowe przedstawiciele władz samorządowych, „Solidarności”, służb mundurowych, firm i instytucji oraz placówek oświatowych złożyli kwiaty i zapalili znicze pod Obeliskiem upamiętniającym strajk pracowników Huty Szkła w Jaśle oraz pod tablicą bł. ks. Jerzego Popiełuszki.

Uroczystości zakończyły się wystąpieniem Starosty Adama Pawlusia, który podziękował wszystkim zgromadzonym za udział w obchodach kultywujących pamięć o ofiarach tamtego okresu, i wspólnym odśpiewaniem pieśni „Ojczyzno ma …”.

Więcej relacjizuroczystości:

J.M.

Foto: J.Nowak

Do dziś nie znamy dokładnej liczby ofiar ani nazwisk katów. Zbrodniarze tacy jak gen. Jaruzelski i jego poplecznicy nigdy nie ponieśli kary, nie zostali rozliczeni za dramat tysięcy Polaków represjonowanych, torturowanych, mordowanych za to, że wystąpili przeciwko totalitarnemu reżimowi, by walczyć o wolność i suwerenność Ojczyzny.

Mija 40 lat od zbrodni stanu wojennego. Sowiecka marionetka gen.  Jaruzelski ogłosił wojnę z buntującym się narodem – wprowadził stan wojenny.

Do dziś nie znamy dokładnej liczby ofiar ani nazwisk katów. Zbrodniarze tacy jak gen. Jaruzelski i jego poplecznicy nigdy nie ponieśli kary, nie zostali rozliczeni za dramat tysięcy Polaków represjonowanych, torturowanych, mordowanych za to, że wystąpili przeciwko totalitarnemu reżimowi, by walczyć o wolność i suwerenność Ojczyzny.

14 grudnia w Jaśle odbyły się powiatowe obchody 40 rocznicy wprowadzenia stanu wojennego i odsłonięcie obelisku upamiętniającego strajk załogi Huty Szkła w Jaśle, który wybuchł 14 grudnia 1981 roku. Z racji tej obchody zorganizowano 14, a nie 13 grudnia.

Uroczystości rozpoczęły się na placu przy ulicy Czackiego, obok pomnika „Golgota Wschodu”, gdzie stanął obelisk upamiętniający strajk załogi Huty Szkła w Jaśle. Został on zaprojektowany i wykonany przez artystę rzeźbiarza Stanisława Samborskiego. Na głazie umieszczono motto przewodnie, które brzmi „Lud jest nosicielem prawdy” oraz Krzyż Wolności i Solidarności. Motywy te są wyrazem wdzięczności dla polskiego ludu, czyli chłopów i robotników, za ich wkład w odzyskanie wolności. Znajduje się na nim napis: „Dnia 14 grudnia 1981 r. załoga Huty Szkła w Jaśle strajkując, wyraziła swój sprzeciw po wprowadzeniu stanu wojennego. Tablica upamiętnia 40 rocznicę spontanicznego protestu i patriotyczną postawę hutniczej Solidarności”. Był to jedyny zakład pracy w naszym mieście, który w ten sposób wyraził swój sprzeciw wobec wprowadzenia stanu wojennego.

Dwaj działacze „Solidarności” z minionych lat: Jan Hap (inicjator i uczestnik strajku w jasielskiej hucie) oraz Stanisław Dominik (działacz rolniczej „Solidarności”) w imieniu uczestników tamtych wydarzeń uroczyście odsłonili pomnik. Następnie ks. Tadeusz Paszek, proboszcz parafii św. Stanisława BM w Jaśle dokonał jego poświęcenia.

Okolicznościowe przemówienie wygłosił starosta Adam Pawluś.

Starosta Jasielski w swoim przemówieniu przybliżył wydarzenia z tamtego okresu. Podkreślał, że musimy pielęgnować pamięć o ludziach, którzy byli ofiarami stanu wojennego, musimy pamiętać, kto był ofiarą, a kto katem. Ustalono nazwiska około stu funkcjonariuszy MSW i prokuratury podejrzanych o popełnienie przestępstwa, jednak większość z nich dzisiaj nie została pociągnięta do odpowiedzialności. Mówił, że szczególnie ważne jest, aby przekazywać młodemu pokoleniu prawdę historyczną i wiedzę o tamtych wydarzeniach. Dzięki temu pamięć o tamtych czasach nigdy nie zginie.

Stanisław Koczwara i Jan Hap, pracownicy Huty Szkła w Jaśle, którzy brali udział w strajku, opowiedzieli o tamtych wydarzeniach.

14 grudnia 1981 r. o godzinie 6 rano pracę miała zacząć poranna zmiana, jednak tak się nie stało. Rozpoczął się strajk, co było konsekwencją decyzji podjętej przez załogę w przeprowadzonym wcześniej referendum. Wbrew namowom kierownictwa zakładu, strajk trwał nadal. Do huty przyjechał dyrektor z Krosna i namawiał pracowników, żeby podjęli pracę, mówiąc, że Krosno nie strajkuje. Hutnicy jednak nie przestali strajkować. Udział w strajku, utratą pracy przepłaciło czworo pracowników Huty Szkła w Jaśle: Irena Idzik, Krystyna Jankowska, Stanisław Koczwara, oraz Kazimierz Rozenbeiger. Ponadto decyzją władz, internowani zostali Jan Hap i Stanisław Koczwara.

Po wysłuchaniu relacji uczestników minutą ciszy uczczono ofiary stanu wojennego oraz zmarłych uczestników strajku w jasielskiej hucie. Przed obeliskiem złożono kwiaty i zapalono znicze. Wśród licznych delegacji byli także zwolnieni z pracy w hucie: Stanisław Koczwara, Kazimierz Rozenbeiger, Irena Idzik oraz mąż zmarłej Krystyny Jankowskiej.

Następnie w Kościele pw. św. Stanisława BM została odprawiona msza święta w intencji ofiar stanu wojennego oraz zmarłych uczestników strajku w Hucie Szkła w Jaśle. Mszy św. przewodniczył ks. dziekan Zbigniew Irzyk, w asyście ks. Tadeusza Paszka oraz o. Artura Zajchowskiego. Kazanie wygłosił ks Zbigniew Irzyk.

Uroczystości swoja obecnością uświetniły liczne poczty sztandarowe, jednostki strzeleckie z Trzcinicy, Kołaczyc i Nowego Żmigrodu oraz harcerze.

Więcej informacji o uroczystości:

J.M.

Foto: J.Nowak

- 15:30 – odsłonięcie obelisku upamiętniającego strajk w Hucie szkła w Jaśle – plac obok pomnika „Golgota Wschodu”

- 16:00 – Msza św. w intencji ofiar stanu wojennego – Kościół pw. Św. Stanisława BM w Jaśle.
Zapraszamy na uroczystości upamiętniające ofiary stanu wojennego w Jaśle
- 15:30 – odsłonięcie obelisku upamiętniającego strajk w Hucie szkła w Jaśle – plac obok pomnika „Golgota Wschodu”
- 16:00 – Msza św. w intencji ofiar stanu wojennego – Kościół pw. Św. Stanisława BM w Jaśle.

Podkarpacki Odział w Jaśle zapraszają na Mszę Świętą w intencji Ofiar Stanu Wojennego (13 grudnia o godz. 18:00 – Kościół pw. św.

Stanisława BM w Jaśle), która będzie dostępna także online na kanale YouTube parafii:

Ze względu na sytuację epidemiologiczną obchody 13 grudnia 2020 roku nie będą mieć oficjalnego charakteru.