17 września 1939 r. Armia Czerwona przekroczyła granicę Polski. Napaść ZSRS na Polskę była realizacją planu nakreślonego w tajnym protokole paktu Ribbentrop – Mołotow, który skazywał Polskę na IV rozbiór. Zgodnie z postanowieniami paktu ziemie Rzeczypospolitej miały zostać podzielone wzdłuż linii rzek Narwi, Wisły i Sanu, a Polska miała znaleźć się pod okupacją dwóch agresorów.

Uroczyste obchody rozpoczęła msza święta w intencji Ojczyzny, Bohaterów Września i Sybiraków, odprawiona w Kościele OO. Franciszkanów w Jaśle z udziałem pocztów sztandarowych z jasielskich szkół ponadpodstawowych. Mszę poprowadził o Jan Janus.

Po wspólnej modlitwie uczniów, władz powiatu oraz zaproszonych gości złożone zostały kwiaty pod tablicą upamiętniającą ks. płk. Stanisława Matznera, kapelana Wojska Polskiego, absolwenta jasielskiego Gimnazjum, aresztowanego przez NKWD we Lwowie. Duchowny został zamordowany w 1940 r.

Dalszą część uroczystości rozpoczął pochód pocztów sztandarowych poszczególnych szkół, zaproszonych gości oraz uczniów do Zespołu Szkół Technicznych im. Bohaterów Września w Jaśle. Na placu przed szkołą nastąpiło uroczyste złożenie kwiatów pod Dębem Pamięci, zamordowanego przez NKWD w Charkowie, majora Antoniego Mulińskiego.

Na szkolnej sali gimnastycznej odśpiewany został „Mazurek Dąbrowskiego”, po czym głos zabrał Adam Pawluś – Starosta Jasielski, który przywitał wszystkich przybyłych gości, nauczycieli oraz uczniów.

- Naród, który nie pamięta o swojej przeszłości traci swoją tożsamość, a może również utracić niepodległość – mówił starosta jasielski Adam Pawluś. – Ta lekcja historii, to co się wydarzyło 85 lat temu – musimy wszystko uczynić, aby się nie powtórzyła. To 23 sierpnia 1939 r. został podpisany pakt Ribbentrop-Mołotow, który był nazwany paktem o nieagresji, o neutralności, ale w tajnym załączniku był podział Polski, Europy pomiędzy dwóch zaborców. Polska, szczególnie zachodnia jej część znalazła się pod okupacją niemiecką, natomiast wschodnia pod okupacją sowiecką – dodał. Wspomniał o wywiezionych w bydlęcych wagonach sybirakach, wśród których byli nauczyciele, oficerowie, urzędnicy i intelektualiści, a także o 13 września 1944 r., kiedy z Jasła wywieziono pozostawiony przez wysiedlonych mieszkańców dobytek, po czym miasto zniszczono.

Z okazji dzisiejszych uroczystości, list skierowała Teresa Kubas-Hul, wojewoda podkarpacki.

- II wojna światowa szczególnie brutalne piętno odcisnęła na Jaśle, które decyzją okupantów zostało niemal całkowicie zniszczone. 97 proc. zabudowań miasta legło w gruzach. Wspomnienie 85 rocznicy agresji na Polskę właśnie w tym mieście nabiera szczególnego znaczenia. My, współcześnie żyjący z głębokim szacunkiem i wdzięcznością wspominamy te przykre wydarzenia pamiętając o tych, którzy wycierpieli tak wiele w czasach okupacji. Niech ta pamięć żyje w naszych sercach – napisała wojewoda podkarpacki.

Obchody zakończył montaż słowno-muzyczny w wykonaniu uczniów Zespołu Szkół Technicznych w Jaśle.

Organizatorzy nie zapomnieli również o uczczeniu pamięci „Sybiraków” i Polaków katowanych przez najeźdźców. W tym celu udali się pod Pomnik Golgoty Wschodu oraz do Izby Pamięci znajdującej się w dawnym budynku Szpitala Psychiatrycznego, aby przy wspólnej modlitwie oddać hołd poległym.

Więcej informacji:

Foto: J.Nowak

Uroczystości rozpoczęła uroczysta msza święta w kościele Franciszkanów pod przewodnictwem o. gwardiana Pawła Sroki.

W niedzielę 6 sierpnia odbyły się w Jaśle uroczystości upamiętniające przeprowadzoną w nocy z 5 na 6 sierpnia 1943 roku akcję pod kryptonimem „Pensjonat”.

Uroczystości rozpoczęła uroczysta msza święta w kościele Franciszkanów pod przewodnictwem o. gwardiana Pawła Sroki.

Następnie uczestnicy uroczystości w asyście Miejskiej Orkiestry Dętej i pocztów sztandarowych przeszli przed pomnik Armii Krajowej, który stoi w miejscu bramy dawnego więzienia. Po odegraniu Mazurka Dąbrowskiego i odczytaniu apelu pamięci, delegacje władz samorządowych, służb mundurowych, instytucji publicznych i parlamentarzystów złożyły wiązanki kwiatów i zapalone znicze.

Wartę honorową wystawili harcerze z Komendy Hufca ZHP im. Rodziny Madejewskich w Jaśle oraz żołnierze 3. Podkarpackiej Brygady Obrony Terytorialnej im. ppłk. Łukasza Cieplińskiego.

W wydarzeniu wzięły udział sztandary Jasielskiego Koła Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej (poczet sztandarowy wystawili strzelcy Jednostki Strzeleckiej 2091 Związku Strzeleckiego Strzelec z Trzcinicy).

Historię wydarzeń sprzed 80 lat przedstawił dyrektor Muzeum Regionalnego w Jaśle Mariusz Świątek.

- Gestapowskie więzienie w Jaśle było wówczas jednym z największych na terenie południowo-wschodniej Polski. Wyrok odsiadywało tam kilkudziesięciu istotnych działaczy podziemia. W mieście była też silna komórka Gestapo, która mieściła się w budynku bursy międzyszkolnej. Śledztwa były prowadzone w sposób bardzo brutalny – zatrzymanych okrutnie torturowano, jak też zmuszano do zeznań. Obawiano się, że w ten sposób złamią się i wydadzą kolejne osoby, co doprowadzi do unicestwienia pozycji Armii Krajowej budowanej przez lata okupacji niemieckiej. Dlatego podjęto ryzykowną akcję odbicia więźniów. Przynajmniej tych najważniejszych.

– Taką główną postacią, która się przewijała ciągle w rozmowach, był major Jan Ptak, który dowodził ośrodkiem wywiadu Armii Krajowej na całym Podkarpaciu. Jasielskie więzienie to był naprawdę solidny budynek, wybudowany jeszcze w 1888 roku wraz z sądem okręgowym. Jedno z największych więzień na terenie Polski południowo-wschodniej. Solidnie strzeżony. Proszę pamiętać też o tym, że Jasło to było miasto bardzo istotne dla Niemców ze względu na pobliską granicę, na przemysł naftowy. Tutaj ciągle stacjonowały duże oddziały policji niemieckiej, żandarmerii niemieckiej. W sumie szacuje się, że w tym czasie na terenie miasta Jasła mogło stacjonować nawet około 400 żołnierzy niemieckich. To był naprawdę duży garnizon. Wtedy była godzina policyjna. W związku z tym akcja była bardzo ryzykowna. Mimo to podjęto taki wysiłek. Oddział Armii Krajowej złożony w sumie z pięciu osób, przy współpracy strażników więziennych, zdecydował się na wejście i uwolnienie więźniów. W założeniach było uwolnienie tych, na których najbardziej zależało dlatego, że oprócz wejścia do więzienia trzeba było je jeszcze opuścić. Ostatecznie akcja przerodziła się w takie spontaniczne uwolnienie tak naprawdę wszystkich więźniów. Kiedy w nocy z 5 na 6 sierpnia oddział, przy współpracy strażników więziennych, którzy też byli zaprzyjaźnionymi członkami Armii Krajowej, wszedł do więzienia najpierw wyczytywano te osoby, po które tak naprawdę ci AK-owcy przyszli. Mamy relacje świadków jak to wyglądało. Sytuacja była tak dobrze zorganizowana, zakonspirowana, że przez dłuższy czas nawet ci wyczytywani z cel, którzy wychodzili i zabierali swoje rzeczy byli przekonani, że akcję prowadzą Niemcy i tak naprawdę zostaną wywiezieni. Trzeba pamiętać o tym, że droga z jasielskiego więzienia wiodła w dwóch kierunkach: obozów koncentracyjnych albo miejsca straceń. Wszyscy wiemy co to jest las warzycki, co to jest cmentarz żydowski w Jaśle. To są miejsca, gdzie tych ludzi, którzy zostali tutaj ujęci, w większości stracono lub wywieziono do obozów koncentracyjnych.

Akcja została przeprowadzona w sposób spektakularny jak na ówczesne czasy. Z pewnością przyczyniły się do tego perfekcyjne przygotowanie, doskonała organizacja oraz odrobina szczęścia. Niestety główny cel, czyli uwolnienie majora Ptaka nie został osiągnięty bowiem w tym dniu kiedy akcję zaplanowano, został on przewieziony na kolejne śledztwo do bursy gimnazjalnej.

– Czekano na jego powrót. Uważano, że prawdopodobnie Niemcy go po przesłuchaniu odwiozą. Akurat go w tym dniu nie odwieziono. Ostatecznie, o wpół do pierwszej w nocy zdecydowano się na opuszczenie więzienia. To też jest kolejny sukces, że w mieście, w którym obowiązywała godzina policyjna, udało się wyprowadzić w zorganizowany sposób 67-osobowy oddział, w którym byli więźniowie jasielskiego więzienia. Niektórzy, tak zmaltretowani, nie mogli iść o własnych siłach, a mimo to sprzyjała pogoda. Padał wtedy rzęsisty deszcz. Udali się w kierunku stacji kolejowej, w pobliżu klasztoru Sióstr Wizytek i dalej ulicą Grunwaldzką na teren dzisiejszego Żółkowa, gdzie oddział został podzielony. Część udała się w kierunku Dukli, a część w kierunku Gorlic.

Oprócz więźniów politycznych, w więzieniu jasielskim przebywała też spora grupa osób skazanych za inne przestępstwa przeciwko prawu niemieckiemu. – Czyli na przykład za nielegalny ubój, za destylację nafty bez zgody władz niemieckich czy inne przestępstwa natury administracyjnej. Tym ludziom dano również szansę. Oni mogli po 15 minutach opuścić więzienie. Są różne dane. Uczestnicy akcji, jak Dąbrowa-Kostka twierdzą, że około 133 więźniów. Natomiast w komunikacie, który został wysłany do polskich władz w Londynie i który później pojawiał się w rozgłośniach zachodnich, mówi się o 180. Nie będziemy się oczywiście spierać co jest prawdą, co jest propagandą, ale generalnie był to gigantyczny sukces. Niemcy byli w ciężkim szoku. Przez cztery dni nawet nie zameldowano Hansowi Frankowi o tym, że taka akcja miała w Jaśle miejsce. Starano się ją zatuszować. Rozpoczęły się poszukiwania na szeroką skalę, nawet z udziałem lotnictwa niemieckiego. Ale na szczęście nie udało się tych ludzi wytropić.

Akcję „Pensjonat” przeprowadziła grupa sześciu żołnierzy Kedywu Armii Krajowej, dowodzona przez por. Zenona Sobotę ps. „Korczak”, w składzie: Zbigniew Cerkowniak ps. „Boruta”, Zbigniew Zawiła ps. „Żbik”, Stanisław Dąbrowa-Kostka „Dąbrowa”, Stanisław Magura ps. „Paw” i Józef Okwieka „Trójka”.

– Akcję przeprowadził oddział, który przybył spoza Jasła. Chodziło o warunki konspiracji. Ale bez udziału samych Jaślan akcja byłaby niemożliwa do przeprowadzenia. Tutaj przede wszystkim strażnicy więzienni, którzy byli członkami Armii Krajowej, dostarczyli informacje, które były niezbędne do tego jak się poruszać w więzieniu, jak je opanować, jakie panują zwyczaje. I oczywiście nieoceniona pomoc rodziny Madejewskich, która użyczyła schronienia na kilka dni temu oddziałowi uderzeniowemu i służyła informacją. Florentyna Madejewska pracowała w radzie opiekuńczej i na co dzień miała kontakt z więźniami, dostarczała im żywność, też dostarczała im pomoc. Dzięki niej można było poinformować uczestników akcji kto przebywa w więzieniu, jacy ludzie są przetrzymywani, jacy są przesłuchiwani. Jak wiemy, ludzie ci ponieśli największą karę – zostali przez Niemców brutalnie zamordowani. Do dzisiaj nie wiemy dlaczego Niemcy nie zdecydowali się na jakąś dużą akcję pacyfikacyjną w Jaśle. Z reguły tak było, że po takich akcjach mścili się na ludności cywilnej. Jasło ten los na szczęście ominął. Myślę, że to był zbyt duży szok dla władz niemieckich. Komendant Gestapo został zdymisjonowany i trafił na front wschodni. Zdymisjonowano również komendanta więzienia w Jaśle. Oprócz tego, mniejszej rangi funkcjonariusze również zostali ukarani.

Swoje wystąpienie dyrektor jasielskiego muzeum podsumował słowami, że „dzisiaj pozostaje nam czcić pamięć o tych ludziach, którzy tego dokonali”.

Okolicznościowe przemówienie wygłosił przewodniczący Rady Miejskiej Jasła Henryk Rak.

Szanowni Państwo!

Z historii wydarzeń których 80. rocznicę dzisiaj upamiętniamy płynie do nas bardzo jasne i klarowne przesłanie. Definicja słowa Ojczyzna ma wiele znaczeń, a pisana jest niejednokrotnie krwawą ofiarą żołnierzy i ludności cywilnej dla których była wartością najwyższą. Żyjemy w czasach kiedy Polska jest wolna i tę wolność musimy nieustannie pielęgnować. Powinno to mieć dla nas znaczenie o tyle istotne, że za naszą wschodnią granicą od ponad roku trwa wojna, giną ludzie, niszczone są struktury społeczne. Dlatego szczególnie teraz należy podkreślić, że naszym zbiorowym obowiązkiem jest pamięć o ludziach i czasach wojennej zawieruchy, dzięki którym możemy się dzisiaj cieszyć wolną i suwerenną Ojczyzną. Za to oddajemy im dzisiaj honory i cześć.

Samorząd Miasta Jasła od wielu lat dokłada wszelkich starań aby trud upamiętniania „Akcji Pensjonat” nie poszedł na marne. Pragnę przypomnieć wieloletnie wysiłki członków Jasielskiego Koła Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej włożone w organizację corocznych uroczystych obchodów sierpniowej rocznicy. Wielu z nich odeszło już na wieczną wartę. Pozostali są w bardzo podeszłym wieku, często schorowani. Szczególnie wspominamy dzisiaj postacie Józefa Modrzejewskiego, Adama Piegłowskiego, Zygmunta Kachlika, Zygmunta Waśki, Stanisława Grzesiakowskiego, Jana Bolka.

Niech z tego miejsca popłyną dla nich słowa wdzięczności za autentyczne zaangażowanie w sprawy naszego, jasielskiego patriotyzmu. Symbolem ich walki, pracy i zaangażowania jest sztandar Jasielskiego Koła Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej, który bierze udział w dzisiejszej uroczystości wraz z pocztem wystawionym przez 3. Podkarpacką Brygadę Obrony Terytorialnej. Dziękuję za ten piękny akcent upamiętniający jasielskie struktury Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej.

Za udział w uroczystości dziękuję Pocztom Sztandarowym, harcerzom z Komendy Hufca ZHP im. Rodziny Madejewskich a w szczególności Pierwszego Szczepu Orląt im. Janka Bytnara „Rudego”, strzelcom z Jednostki Strzeleckiej 2091 z Związku Strzeleckiego „Strzelec” z Trzcinicy a za oprawę muzyczną Miejskiej Orkiestrze Dętej.

Chwała Bohaterom. Cześć ich pamięci.

Henryk Rak

Przewodniczący Rady Miejskiej Jasła

Relacje z uroczystości:

J.M.

Serdecznie zapraszamy na wydarzenia upamiętniające losy całej akcji, a także sześciu głównych postaci tego wydarzenia, którymi byli: Zenon Sobota „Korczak”, Zbigniew Zawiła „Żbik”, Zbigniew Cerkowniak „Boruta”, Stanisław Kostka „Dąbrowa”, Stanisław Magura „Paw” i Józef Okwieka „Trójka”.

W nocy z 5 na 6 sierpnia minie 80 lat od przeprowadzenia w naszym mieście brawurowej Akcji Pensjonat. Informacja o uwolnieniu w 1943 roku 66 więźniów politycznych z jasielskiego więzienia rozeszła się lotem błyskawicy i była dla mieszkańców Jasła i regionu nadzieją na lepsze czasy.

Serdecznie zapraszamy na wydarzenia upamiętniające losy całej akcji, a także sześciu głównych postaci tego wydarzenia, którymi byli: Zenon Sobota „Korczak”, Zbigniew Zawiła „Żbik”, Zbigniew Cerkowniak „Boruta”, Stanisław Kostka „Dąbrowa”, Stanisław Magura „Paw” i Józef Okwieka „Trójka”.

3, 4 i 7 sierpnia

Zapraszamy na projekcję filmu „Akcja Pensjonat”, wyprodukowanego przez TV Obiektyw, która odbędzie się  w Muzeum Regionalnym w Jaśle. Jest to dokument fabularyzowany realizowany przez Telewizję OBIEKTYW w ramach cyklu „Historyczny Pejzaż Podkarpacia”. Rok produkcji: 2016. Do wyboru są trzy dni: 3 sierpnia (czwartek) – godz. 16, 4 sierpnia (piątek) – godz.12 oraz 7 sierpnia (poniedziałek) godz. 10.

4 sierpnia

Odbędzie się XI Jasielski Marsz Wolności im. pułkownika Stanisława Dąbrowy-Kostki. Początek o godz. 20 pod pomnikiem Armii Krajowej przy ul. Staszica (montaż słowno-muzyczny); przejście pod kościół na osiedlu Żółków, gdzie odbędzie się ognisko harcerskie.Planowane zakończenie to godz. 22.15. Organizatorem jest Stowarzyszenie Miłośników Jasła i Regionu Jasielskiego. Zapraszamy również do obejrzenia wystawy (przy pomniku) ma na której prezentowane będzie m.in. wspomnienie o Stanisławie „Dąbrowie” Kostce, czy też upamiętnienie 80 rocznicy akcji w wierszach i pracach plastycznych.

6 sierpnia

To główne uroczystości 80 rocznicy Akcji Pensjonat. Rozpoczną się one mszą św. w kościele oo. Franciszkanów po której nastąpi przemarsz uczestników pod pomnik Armii Krajowej. Przy pomniku zaplanowano: hymn Państwowy, apel pamięci, składanie kwiatów, a także przemówienia okolicznościowe.

W związku z organizacją tego wydarzenia, w tym dniu nastąpi czasowe wyłączenie z ruchu wybranych odcinków ulic miejskich: ul. Staszica od skrzyżowania z ul. 1 maja do skrzyżowania z ul. Dworcową, w godzinach od 9.30 do 11.00 (dla organizowanych uroczystości) oraz:ul. Szopena, ul. 3 Maja, ul. 1 Maja, ul. Staszica, w godzinach od 10.00 do 10.20 na czas przemarszu uczestników uroczystości.

1 – 31 sierpnia

W Centrum Informacji Turystycznej i Kulturalnej (Kino Syrena, ul. Sokoła 8) będzie można zobaczyć makietę jasielskiego więzienia, która powstała przy okazji produkcji filmu przez TV Obiektyw.

10 sierpnia

Z kolei w czwartek, 10 sierpnia, w ramach jasielskich wakacyjnych spacerów z przewodnikiem, zapraszamy na przechadzkę Szlakiem Akcji Pensjonat. Spotykamy się o godz. 17 przed jasielskim kinem Syrena.

UM Jasła

W dniu 24 października b.r. w Zespole Szkół Technicznych w Jaśle odbyło się spotkanie upamiętniające 80 rocznicę napaści na Polskę hitlerowskich Niemiec i Związku Sowieckiego. W spotkaniu z uczniami ZST uczestniczył jeden z nielicznych już, żyjących bohaterów tamtych wydarzeń ppłk. Mieczysław Żygłowicz – jeden z ostatnich żołnierzy z armii generała Franciszka Kleeberga, żołnierz września 1939, który w tym roku obchodził 100. urodziny.

We wrześniu 1939 r. 20-letni wówczas plut. Mieczysław Żygłowicz rozpoczął walkę w kampanii wrześniowej jako zastępca dowódcy plutonu taczanek CKM. Kiedy jego 84 Pułk Piechoty Strzelców Poleskich został rozbity, przedostał się przez rzekę Bug, aby dołączyć do Samodzielnej Grupy Operacyjnej „Polesie” dowodzonej przez gen. Kleeberga.
Dowodził plutonem CKM w zwycięskiej bitwie w Woli Gułowskiej, sam jednak ciężko ranny w twarz i szyję, został wzięty do niewoli: „Zabandażowano mnie tylko żeby nie szła krew” – wspomina ppłk. Żygłowicz. Trafiając do szpitala w Radomiu nie był świadomy kapitulacji. Trudne chwile miały jednak dopiero nadejść. Po wyleczeniu został przeniesiony do obozu jenieckiego w Landsbergu. Warunki tam panujące były skrajne. Przenikliwy chłód doskwierał zwłaszcza nocą: „spaliśmy na klepisku na którym była cienka warstwa słomy, przykryci jedynie płaszczem ogrzewaliśmy się ciepłem własnych ciał”. Trudne warunki skłoniły go do myśli o ucieczce, udało się to w 1940 r. Po powrocie w swoje rodzinne strony kontynuował walkę w konspiracji, najpierw w ZWZ , a następnie w AK organizując m.in. szkolenia wojskowe dla młodzieży. Uczestniczył także w „Akcji Burza”.

Ppłk. Mieczysław Żygłowicz po wojnie zaangażował się w budowę szkoły, w której następnie został dyrektorem, prowadził w niej lekcje przysposobienia obronnego dla młodzieży.

Spotkanie rozpoczął Dyrektor Szkoły Grzegorz Zięba przedstawiając zaproszonych gości licznie zgromadzonej młodzieży szkolnej.

Następnie głos zabrał Kazimierz Rozenbeiger przedstawiając zgromadzonym sylwetkę ppłk. Mieczysława Żygłowicza.

W dalszej części spotkania uczniowie ZST zaprezentowali krótki rys historyczny bitwy pod Kockiem.

W ostatniej części ppłk. Mieczysław Żygłowicz podzielił się swoimi wspomnieniami z tamtych tragicznych dla Ojczyzny wydarzeń 1939 r.

J.M.

 Inne relacje z wydarzenia:

„Żywa lekcja” historii w Zespole Szkół Technicznych im. Bohaterów Września w Jaśle

Foto: ZST Jasło

Uroczystości rozpoczęła – w południe 1 września – uroczysta Msza Święta w Kościele p.w. Wniebowzięcia NMP (Fara) w intencji Ojczyzny i ofiar II wojny światowej z udziałem licznych pocztów sztandarowych i Miejsko-Kolejowej Orkiestry Dętej, związanych z Jasłem parlamentarzystów, samorządowców reprezentujących województwo podkarpackie, powiat jasielski, miasto i gminę Jasło, przedstawicieli kombatantów, służb mundurowych, miejskich i powiatowych instytucji i szkół.

Kazanie poświęcone trudnej historii Polski i różnym postawom Polsków wygłosił ks. Zbigniew Kraska.

Dalsze obchody miały miejsce pod pomnikiem upamiętniającym Ofiary II Wojny Światowej, gdzie po odśpiewaniu hymnu państwowego i odczytaniu apelu pamięci, złożono kwiaty i zapalono znicze, a burmistrz Jasła Ryszard Pabian wygłosił okolicznościowe przemówienie.

Następnie uczestnicy udali się na płytę rynku, gdzie nastąpiło otwarcie wystawy pn. „Jasielski wrzesień 1939-1944”.

Podczas uroczystości Maciej Koszarski – wnuk zmarłego w tym roku płk. Stanisława Kostki ps. „Dąbrowa”, przekazał miastu klucz, którym podczas akcji „Pensjonat” posłużono się do zdobycia więzienia gestapo i uwolnienia prawie 180 osadzonych.

Po południu uroczystości upamiętniające rocznicę wybuchu II wojny światowej odbyły się na Cmentarzu Ofiar Terroru Hitlerowskiego w Warzycach. Także rozpoczęły się mszą św. Kolejnymi punktami obchodów w lasku warzyckim były: apel pamięci, wystąpienia okolicznościowe i składanie kwiatów pod pomnikiem pomordowanych. Upamiętnienie uświetnił Chór Laurenti z Warzyc oraz Orkiestra Dęta działająca przy GOK Jasło z/s w Brzyściu.

W swoim przemówieniu Adam Pawluś, Starosta Jasielski podkreślił:

To takie patologiczne ideologie, jak faszyzm i komunizm oraz opętani i chorzy przywódcy jak Hitler i Stalin, wraz ze swoimi tzw. elitami, doprowadzili do wybuchu 1 września 1939 roku II wojny światowej – najstraszliwszej w dziejach Europy. Polacy sami nie byli w stanie powstrzymać agresji niemieckiej. Jednak nigdy się nie poddali tworząc Polskie Państwo Podziemne, rząd emigracyjny, podziemne struktury administracji i zbrojny ruch oporu. Jasło i powiat Jasielski doświadczały tego samego co cała Polska.(…) W latach 1940–1944 lasy warzyckie były miejscem masowych mordów dokonywanych przez Niemców. To tutaj spoczywa ok. 5 tys. zamordowanych Polaków, Żydów, Cyganów, Łemków i jeńców sowieckich. W większości ludzie Ci ginęli w masowych egzekucjach. (…) Las Warzycki bywa nazywany „Podkarpackimi Palmirami”. Pomimo że skala zbrodni była znacznie większa niż ta pod Warszawą, to nie utrwaliła się ona w masowej pamięci Polaków. Cmentarz jest znany głównie okolicznym mieszkańcom oraz pasjonatom historii. Naszą rolą jest, aby ofiary tej okrutnej zbrodni nigdy nie zostały zapomniane. Konieczne są także dalsze badania historyczne tych tragicznych wydarzeń, których niestety dotąd nie przeprowadzano. Pamięć historyczna i prawda o niej musi trwać, bo sprawcy zbrodni zawsze zacierają ślady. Ludobójstwo to nie może być zapomniane.

Więcej na temat uroczystości:

J.M.

Foto: J.Nowak